NguyetSan.comNguyệt San
Trình bày và in ấn

Chọn khổ giấy cho bản tin: A4, A3 gấp đôi hay A5 sổ tay hợp với ai

So sánh khổ A4, A3 gấp đôi và A5 cho bản tin tháng: hợp cách phát nào, in ở đâu, dễ đọc với ai, và vài khổ nên tránh khi mới làm.

Vietnamese office assistant at a long wooden table comparing three stacks of blank white paper in different sizes, hands only, overhead view, cool morning light from a window

Phần lớn bản tin tháng nên dùng một trong ba khổ: A4 một tờ, A3 gấp đôi thành bốn trang A4, hoặc A5 dạng sổ tay nhỏ. A4 là khổ giấy văn phòng quen thuộc (210 × 297 mm), in được ở bất kỳ máy in nào; A3 (297 × 420 mm) gấp đôi cho bốn trang A4; A5 (148 × 210 mm) bằng nửa A4, cầm gọn nhưng chữ phải bớt. Khổ đúng là khổ khớp với cách bản tin đến tay người đọc.

Bài này so sánh ba khổ theo cách phát (phát tay, dán bảng, gửi kèm hoá đơn, bỏ hộp thư), theo người đọc (người lớn tuổi, công nhân, học sinh) và theo nơi in (máy văn phòng, tiệm photocopy, tiệm in). Phần kỹ thuật tính số con trên tờ giấy lớn thuộc nghề in, bài này không đi sâu.

So sánh nhanh ba khổ thường dùng

Bảng tóm tắt điểm mạnh, điểm yếu của từng khổ khi dùng cho bản tin ra hằng tháng. Đây là nhận xét chung, không tính tới yêu cầu riêng của nơi in.

KhổHợp vớiĐiểm mạnhĐiểm yếu
A4 một tờ hai mặtNhóm nhỏ, khu phố, cửa hàng, bản tin mới bắt đầuIn ở máy văn phòng; photocopy rẻ công; dán bảng tin vừa vặnChỉ hai trang; ảnh lớn chiếm nhiều chỗ
A3 gấp đôi (bốn trang A4)Bản tin cơ quan, trường học, dòng họ có nhiều mụcTrông như một tờ tạp chí nhỏ; có trang giữa cho bài dàiNhiều máy văn phòng không in A3; gấp tay tốn công
A5 sổ tay (A4 gấp đôi)Bản tin cửa hàng gửi kèm đơn hàng, bản tin bỏ túiNhẹ, gọn, nhét được vào túi hàng hoặc phong bì nhỏChữ phải ít; người lớn tuổi khó đọc nếu thu nhỏ cỡ chữ

Có những khổ lạ như dạng dài gấp ba hay khổ vuông. Chúng đẹp trong ảnh nhưng thường phải cắt riêng ở tiệm in, khó photocopy lại và khó lưu trữ chung với các số khác. Khi mới làm, nên đứng trong ba khổ trên cho đến khi nhịp ra số đã đều.

Bắt đầu từ cách bản tin đến tay người đọc

Câu hỏi đầu tiên không phải “khổ nào đẹp” mà là “tờ giấy này đi đâu”. Bản tin dán lên bảng tin ở sảnh chung cư hay xưởng sản xuất cần khổ A4 hoặc A3 trải phẳng, vì người đọc đứng xa và chỉ thấy một mặt. Bản tin phát tay ở buổi họp tổ dân phố thì A4 hai mặt hoặc A3 gấp đôi đều được, miễn là cầm lên đọc ngay. Bản tin cửa hàng gửi kèm đơn hàng cần lọt vào túi hàng mà không phải gấp nhiều lần, nên A5 hoặc A4 gấp ba hợp hơn.

Bản tin bỏ hộp thư từng căn hộ phải tính tới kích thước khe hộp thư: một tờ A4 gấp đôi thường vừa, A3 gấp đôi thành A4 thì có khi phải gấp thêm lần nữa, để lại nếp nhăn ngay giữa trang nhất. Bản tin gửi qua bưu điện, theo thư cho thành viên ở xa, thì khổ và trọng lượng ảnh hưởng tới phong bì và cước gửi; trường hợp này nên hỏi bưu cục về kích thước phong bì tiêu chuẩn trước khi chốt khổ.

Ghi ra cách phát chính và cách phát phụ, rồi chọn khổ phục vụ cách phát chính. Đừng chọn khổ chiều theo cách phát chỉ chiếm một phần nhỏ người đọc.

Ví dụ giả định: một ban quản trị chung cư phát bản tin bằng ba đường — dán bảng tin ở sảnh mỗi tầng, bỏ hộp thư, và gửi bản điện tử vào nhóm cư dân. Phần lớn cư dân đọc qua bảng tin khi chờ thang máy, nên ban chọn A4 một mặt in to cho bảng tin, kèm bản A4 hai mặt đầy đủ bỏ hộp thư. Hai bản dùng chung tít, ảnh và kiểu chữ, chỉ khác lượng chữ.

Người đọc quyết định khổ nhiều hơn người làm nghĩ

Người lớn tuổi. Cần chữ to, dòng thưa, ảnh rõ. Khổ A5 buộc phải thu nhỏ chữ hoặc cắt bớt nội dung, nên với bản tin hội người cao tuổi hay bản tin dòng họ, A4 hoặc A3 gấp đôi dễ chịu hơn.

Công nhân, nhân viên ca kíp. Thường đọc lướt ở căng tin, phòng nghỉ, hoặc trên bảng tin cạnh lối ra vào. Khổ A3 dán phẳng với tít lớn, ít chữ, dễ đọc từ xa hơn bản bốn trang gấp phải cầm lên.

Học sinh và phụ huynh. Tập san trường thường được mang về nhà trong cặp; A4 gấp đôi thành A5 hoặc bản bốn trang A4 không gấp thêm sẽ ít nhàu hơn.

Khách hàng của cửa hàng. Họ không chủ động tìm đọc, nên khổ phải nhẹ, gọn, cầm vừa tay. Một tờ A5 hai mặt có ảnh đẹp thường được giữ lại hơn tờ A4 kín chữ.

Thành viên ở xa. Nếu phần lớn người đọc nhận bản điện tử, khổ in nên trùng với khổ tệp gửi đi, thường là A4 dọc, để một tệp dùng được cho cả hai đường.

Máy in và nơi in giới hạn khổ ra sao

Máy in văn phòng phổ biến thường chỉ nhận tối đa khổ A4. Muốn in A3 bạn cần máy hỗ trợ A3, máy photocopy lớn ở cơ quan, hoặc ra tiệm. Đây là lý do nhiều bản tin bốn trang thật ra được làm bằng hai tờ A4 in hai mặt rồi kẹp ghim góc: cách này chạy được trên máy văn phòng, nhưng trông kém gọn và dễ rời trang. Nếu đã định làm bốn trang, nên tính ngay từ đầu nơi in A3.

Máy văn phòng cũng không in được sát mép giấy; luôn có một dải lề trắng vài milimét quanh tờ, độ rộng tuỳ máy. Bản tin thiết kế có nền màu hoặc ảnh tràn ra tận mép sẽ bị viền trắng không đều. Khi in ở máy văn phòng, cứ để lề trắng có chủ ý quanh trang. Chỉ khi in ở tiệm, có cắt xén sau khi in, mới làm thiết kế tràn lề và phải hỏi tiệm cần chừa bao nhiêu milimét để cắt.

Photocopy hàng loạt từ một bản gốc là cách nhiều tổ dân phố, chi hội dùng. Khổ A4 photocopy nhanh và ổn định nhất; khổ A3 hai mặt trên máy photocopy dễ bị lệch mặt trước, mặt sau, nên in thử vài tờ, soi lên đèn xem hai mặt có khớp lề không trước khi chạy cả xấp.

Giấy: định lượng, độ trắng và mặt giấy

Cùng một khổ, loại giấy làm bản tin trông khác hẳn. Một vài điều nên biết khi chọn, không cần thuộc thuật ngữ nhà in:

  • Định lượng là khối lượng một mét vuông giấy, tính bằng gam. Giấy văn phòng thông dụng khoảng 70–80 gam; bản tin in hai mặt trên giấy quá mỏng dễ thấy chữ mặt sau xuyên qua. Giấy dày hơn cầm chắc tay hơn nhưng nặng khi gửi và có thể nứt nếp gấp.
  • Giấy không tráng phủ (loại văn phòng) dễ viết tay lên, hợp với bản tin có ô để người đọc ghi chép hoặc phiếu góp ý cắt rời. Ảnh trên loại giấy này hơi nhạt và mềm.
  • Giấy có tráng phủ (bề mặt láng hoặc mờ mịn) cho ảnh sắc và màu tươi hơn, nhưng thường phải in ở tiệm; mặt láng có thể loá dưới đèn khi dán bảng tin.
  • Chiều thớ giấy ảnh hưởng tới nếp gấp: gấp xuôi thớ thì nếp phẳng, gấp ngược thớ với giấy dày có thể nứt đường gấp. Khi in bốn trang gấp đôi ở tiệm, hỏi tiệm về chiều thớ nếu giấy dày.
  • Giấy tái chế hơi ngả màu, hợp với bản tin cộng đồng muốn giữ giọng mộc; kiểm thử xem ảnh có bị tối đi không.

Giá giấy thay đổi theo thời điểm và nơi mua, nên khi so sánh, hãy xin tiệm in báo giá cùng lúc cho hai ba loại giấy với cùng số lượng thay vì dựa vào giá cũ.

Thử khổ trước khi chốt: một buổi chiều là đủ

Trước khi cố định khổ cho cả năm, làm một vòng thử nhanh với người đọc thật:

  1. Dàn cùng một nội dung mẫu ra hai khổ bạn đang phân vân, ví dụ A4 hai mặt và A3 gấp đôi.
  2. In mỗi khổ vài bản bằng chính cách in bạn sẽ dùng hằng tháng, không in đẹp hơn ở chỗ khác.
  3. Đưa cho ba bốn người đọc tiêu biểu: một người lớn tuổi, một người bận rộn, một người hay đọc kỹ. Quan sát họ cầm, gấp, đọc chỗ nào trước.
  4. Hỏi hai câu: “Phần nào khó đọc?” và “Đọc xong bác/anh/chị để tờ này ở đâu?”. Câu thứ hai cho biết bản tin có được giữ lại không.
  5. Thử luôn cách phát: nhét vào hộp thư, dán lên bảng, bỏ vào túi hàng, xem khổ nào gọn.
  6. Chọn khổ, ghi lý do vào sổ tay ban biên tập, để người kế nhiệm không đổi khổ chỉ vì thích.

Khi thử, đừng hỏi “bác thấy khổ nào đẹp hơn”, vì câu trả lời thường là lịch sự và chung chung. Quan sát hành vi đáng tin hơn lời khen: người đọc có phải nheo mắt, đưa tờ giấy ra xa, lật đi lật lại tìm mục không, có gấp tờ giấy lại cất vào túi hay để lại trên bàn. Những chi tiết nhỏ đó cho biết khổ nào sống được trong tay người đọc thật.

Khi nào nên đổi khổ, và đổi thế nào cho êm

Có ba tín hiệu cho thấy khổ đang không hợp: tháng nào nội dung cũng phải cắt thô bạo vì thiếu chỗ; tháng nào cũng phải độn mục vì thừa chỗ; hoặc người đọc phàn nàn khó đọc, khó cầm, khó giữ. Đổi khổ giữa chừng không có gì sai, nhưng mỗi lần đổi là người đọc mất cảm giác quen, nên hạn chế đổi quá một lần mỗi năm.

Khi đổi, nên làm vào số đầu năm hoặc số kỷ niệm, báo trước một số với một dòng ngắn ở trang nhất. Giữ nguyên tên bản tin, kiểu chữ và màu nhấn, để người đọc vẫn nhận ra dù tờ giấy to nhỏ khác đi. Tiếp tục đánh số kỳ nối tiếp, không đánh lại từ số 1, để kho lưu các số cũ liền mạch.

Nếu đổi từ A4 sang A3 gấp đôi vì nội dung tăng, hãy kiểm lại xem mình có đủ người viết cho bốn trang đều đặn không. Không ít bản tin nở ra bốn trang được vài số rồi phải quay về hai trang, lần đổi ngược đó gây cảm giác hụt hơi hơn là giữ hai trang từ đầu.

Câu hỏi thường gặp

Bản tin A3 gấp đôi có in được ở máy in văn phòng không?

Chỉ khi máy hỗ trợ khổ A3, mà nhiều máy văn phòng không có. Cách thay thế là in hai tờ A4 hai mặt rồi ghép, nhưng trông kém gọn. Nếu cần bốn trang đều đặn, nên tính trước nơi in A3, như máy photocopy lớn của cơ quan hoặc tiệm in gần nhà.

Khổ A5 có hợp với bản tin dòng họ không?

Thường không hợp lắm, vì người đọc bản tin dòng họ có nhiều người lớn tuổi, cần chữ to và ảnh rõ. A5 buộc phải thu chữ hoặc cắt nội dung. A4 hai mặt hoặc A3 gấp đôi dễ đọc hơn, và cũng dễ lưu vào bìa hồ sơ của gia đình.

Giấy dày hơn có làm bản tin trông chuyên nghiệp hơn không?

Có cảm giác chắc tay hơn, nhưng không thay được nội dung tốt và trình bày rõ. Giấy dày nặng hơn khi gửi, có thể nứt nếp gấp và tốn hơn. Với bản tin tháng phát nội bộ, giấy văn phòng loại đủ dày để không thấy chữ mặt sau thường là vừa.

Có nên làm bản tin khổ vuông cho khác biệt không?

Khổ vuông hay khổ dài lạ mắt nhưng thường phải cắt riêng ở tiệm, khó photocopy lại, khó lưu chung bìa với giấy tờ khác và dễ lãng phí giấy. Khi bản tin đã đều đặn và có ngân sách, có thể thử ở một số đặc biệt, không nên dùng cho số thường.

Bản tin dán bảng tin nên dùng khổ nào?

Khổ A3 trải phẳng hoặc A4 là hợp nhất, vì người đọc đứng cách bảng một khoảng và chỉ thấy một mặt. Bản dán nên có tít to, ít chữ, thông tin ngày giờ nổi bật. Nếu bản phát tay là bốn trang, có thể làm riêng một tờ tóm tắt để dán.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138