NguyetSan.comNguyệt San
Tự tổng hợp tin mỗi tháng

Làm nguyệt san gia đình: tờ tin tháng cho cả nhà, ông bà ở xa cũng đọc được

Cách làm nguyệt san gia đình: khung mục mỗi số, phân việc trong nhà, viết cho ông bà dễ đọc, góc của các cháu không chấm điểm và giữ riêng tư trong nhà.

Three-generation Vietnamese family around a low table in a Tay Ninh house, a child folding blank A4 pages into a small booklet while grandparents watch, soft side light

Nguyệt san gia đình là một tờ tin nhỏ, ra mỗi tháng một lần, gom chuyện của cả nhà trong tháng, lịch tháng tới và vài thông tin hữu ích đã kiểm, để mọi người, kể cả ông bà ở xa, đọc trọn trong mười phút. Nó khác nhóm chat gia đình ở chỗ được chọn lọc, sắp xếp và giữ lại được, nên sau một năm thành một cuốn ký ức nhỏ của cả nhà.

Bài này hướng dẫn khung mục cho một số, cách phân việc giữa các thành viên, cách viết cho người lớn tuổi dễ đọc, cách để các cháu góp bài mà không biến thành bài kiểm tra, những điều cần giữ riêng tư, các bước làm số đầu tiên và cách giữ tờ tin qua nhiều tháng.

Nguyệt san gia đình khác nhóm chat gia đình thế nào

Nhóm chat gia đình hầu như nhà nào cũng có, và nó tốt cho việc hỏi han hằng ngày. Nhưng nhóm chat trôi rất nhanh. Ảnh cháu đi học ngày đầu tiên, tin bác vừa mổ xong đã ổn, lịch giỗ ông năm nay, tất cả bị đẩy lên trên bởi hàng trăm tin nhắn chào buổi sáng, hình chúc mừng và tin chuyển tiếp. Ông bà ít dùng điện thoại thường chỉ thấy vài tin cuối cùng, và nhiều chuyện quan trọng của con cháu họ không bao giờ đọc tới.

Một tờ tin tháng giải quyết đúng chỗ này. Mỗi tháng một lần, một người gom lại những chuyện đáng nhớ, sắp thành các mục cố định, viết ngắn gọn bằng chữ to, gửi bản điện tử cho người dùng điện thoại và in vài bản cho ông bà. Không cần đẹp như tạp chí; cần đều đặn, dễ đọc và đúng. Sau mười hai số, cả nhà có một bộ ghi chép mà nhóm chat không thể cho được: một năm của gia đình, kể theo thứ tự.

Khung mục cho một số nguyệt san gia đình

Một số chỉ cần hai tới bốn trang khổ A4. Các mục dưới đây là gợi ý; nhà bạn có thể chọn bốn năm mục và giữ cố định qua các số.

  • Chuyện nhà tháng này: mỗi gia đình nhỏ một đoạn ngắn, con đổi trường, ai đổi việc, ai đi xa về, ai vừa khoẻ lại sau ốm.
  • Lịch tháng tới: sinh nhật, ngày giỗ, lịch khám bệnh của ông bà, họp phụ huynh, ngày cả nhà định gặp nhau.
  • Góc các cháu: một bức vẽ, một đoạn văn ngắn, một câu chuyện các cháu tự kể.
  • Chuyện ngày xưa: mỗi số một câu chuyện ông bà kể, được con cháu ghi lại; đây thường là mục người lớn tuổi thích nhất.
  • Thông tin có ích đã kiểm: một hai mục về sức khoẻ theo mùa, thủ tục sắp phải làm, hay cảnh báo lừa đảo đang gặp, đều đã được đối chiếu với nguồn chính thức.
  • Ảnh của tháng: một hai tấm ảnh kèm chú thích ai, ở đâu, làm gì.
  • Câu hỏi tháng: một câu cho mọi người cùng trả lời ở số sau, ví dụ món ăn nhớ nhất thời nhỏ.

Mục thông tin có ích là chỗ tờ tin gia đình gặp phần tổng hợp tin tháng. Thay vì chuyển tiếp mọi tin sức khoẻ trên mạng vào nhóm chat, người làm tờ tin chọn một hai điều đã kiểm và viết lại cho dễ hiểu.

Phân việc trong nhà: ai làm gì

Tờ tin gia đình hay chết vì một người ôm hết việc. Chia việc nhỏ ra cho nhiều người, mỗi người một phần dễ làm.

ViệcAi hợp làmThời gian mỗi tháng
Gom chuyện và viết bản chínhMột người con hoặc cháu lớn quen viếtKhoảng hai giờ
Ghi chuyện ngày xưaCháu ở gần ông bà, ghi khi trò chuyệnMột buổi trò chuyện
Góc các cháuCác cháu tự làm, người lớn chỉ nhắcTuỳ ý các cháu
Kiểm thông tin có íchNgười có thói quen đọc tin cẩn thậnBa mươi phút
In và mang bản giấy cho ông bàNgười ở gần ông bà nhấtMột lần ghé thăm
Đọc to qua điện thoại cho ông bàBất kỳ ai, đổi người mỗi thángMười lăm phút

Việc đọc to cho ông bà nghe qua điện thoại có giá trị hơn nhiều so với vẻ ngoài của nó. Đó là một cuộc gọi có sẵn chuyện để nói, và ông bà có dịp hỏi thêm về từng người trong nhà.

Viết cho ông bà dễ đọc

Chữ to, dòng thưa. Với bản in, chọn cỡ chữ lớn hơn bình thường và giãn dòng rộng. Một trang ít chữ mà đọc được còn hơn một trang đầy chữ phải đeo kính lúp.

Câu ngắn, tên gọi quen. Viết như đang kể chuyện: "Bé Na nhà chú Hùng đã biết đi xe đạp". Dùng cách gọi trong nhà, không viết tắt, không dùng từ tiếng nước ngoài.

Mỗi mục có tiêu đề rõ. Ông bà thường đọc theo mục, đọc mục mình thích trước. Tiêu đề rõ giúp họ tìm lại chuyện của từng nhà.

Ảnh có chú thích. Một tấm ảnh nhóm không chú thích sẽ khiến ông bà phải hỏi "đứa nào đây". Ghi tên từ trái sang phải dưới mỗi ảnh.

Lịch ghi cả âm lịch khi cần. Ngày giỗ, ngày lễ trong nhà nhiều người lớn tuổi nhớ theo âm lịch. Ghi cả hai cách tính giúp họ khỏi phải tra.

Chừa chỗ trống để viết. Bản in cho ông bà nên chừa một khoảng trắng cuối trang. Nhiều ông bà thích ghi lại vài dòng hồi âm, một câu dặn con cháu hay một chuyện vừa nhớ ra; người ghé thăm chụp lại hoặc chép vào số sau là thành mục thư của ông bà.

Góc các cháu: để trẻ góp bài mà không biến thành bài kiểm tra

Góc các cháu là phần sinh động nhất của tờ tin, và cũng dễ đi sai nhất. Khi người lớn bắt đầu sửa từng câu, khen bài này hay hơn bài kia, hoặc so sánh cháu này với cháu khác, trẻ sẽ thấy đó là thêm một bài kiểm tra và không muốn góp nữa. Nguyên tắc đơn giản: không chấm điểm, không xếp hạng, không sửa lời của trẻ trừ khi trẻ tự muốn, và đăng mọi bài trẻ gửi, mỗi số vài bài.

Để trẻ tự chọn làm gì: vẽ, kể một chuyện ở trường, phỏng vấn ông bà một câu, chụp một tấm ảnh. Trẻ nhỏ chưa viết được thì người lớn ghi lại đúng lời trẻ nói. Luôn hỏi trẻ có muốn đăng không, và tôn trọng khi trẻ nói không. Với trẻ lớn, có thể mời làm một phần việc biên tập như chọn ảnh của tháng hay đặt câu hỏi tháng; trẻ thường làm rất nghiêm túc khi được giao việc thật.

Giữ riêng tư trong nhà

Chuyện tế nhị phải được đồng ý. Bệnh tật, chuyện vợ chồng, chuyện tiền bạc, chuyện học hành không như ý của một người chỉ được đưa vào khi chính người đó đồng ý, kể cả trong tờ tin nội bộ.

Tờ tin không ra khỏi nhà. Thống nhất bản điện tử chỉ gửi trong gia đình, không đăng lên mạng xã hội, nhất là khi có ảnh và tên các cháu, trường học, nơi ở.

Bớt chi tiết định danh. Không cần ghi số giấy tờ, địa chỉ cụ thể, tên trường kèm lớp của trẻ. Tờ tin vẫn đủ ấm áp mà không chứa những thông tin có thể bị dùng sai nếu lỡ lọt ra ngoài.

Ai cũng có quyền rút bài. Một người đổi ý về điều đã viết về mình thì sửa hoặc bỏ ở bản điện tử, và báo cả nhà xoá bản cũ.

Tin buồn viết nhẹ và trang trọng. Khi trong nhà có người ốm nặng hay vừa mất, hỏi gia đình gần nhất nên viết thế nào, viết bao nhiêu. Một đoạn ngắn, giọng trang trọng, kèm lịch thăm viếng hay lễ cúng nếu gia đình muốn mọi người biết, thường là đủ.

Các bước làm số đầu tiên

Số đầu tiên không cần hoàn hảo. Mục tiêu là có một số ra đúng hẹn để cả nhà thấy nó trông như thế nào.

  1. Đề xuất trong nhóm gia đình, nói rõ đây là tờ tin tháng nhỏ, ai muốn góp chuyện thì nhắn riêng cho người làm.
  2. Chọn bốn mục cố định và một cái tên cho tờ tin, có thể lấy tên dòng họ hay tên quê.
  3. Trong hai tuần, gom chuyện từ các gia đình nhỏ; gọi điện hỏi trực tiếp những người không hay nhắn tin.
  4. Viết bản chính trong một buổi, mỗi mục vài đoạn ngắn, chèn một hai ảnh có chú thích.
  5. Nhờ một người khác đọc lại, kiểm tên, ngày tháng và lịch tháng tới.
  6. Gửi bản điện tử vào ngày cố định, in vài bản cho ông bà và người lớn tuổi.
  7. Gọi điện đọc cho ông bà nghe, ghi lại câu hỏi hay câu chuyện ông bà kể thêm để đưa vào số sau.

Sau số đầu, hỏi vài người xem mục nào họ đọc trước, mục nào bỏ qua. Câu trả lời thường bất ngờ: nhiều nhà thấy mục lịch tháng tới và chuyện ngày xưa được đọc kỹ nhất, còn phần thông tin chung bị lướt qua. Điều chỉnh khung mục theo đó ngay từ số thứ hai.

Giữ tờ tin qua nhiều số

Hai ba số đầu thường hào hứng, tới số thứ tư thứ năm thì chậm lại. Giữ được nhịp nhờ ba điều. Một là ngày ra cố định, ví dụ Chủ nhật đầu tháng, để cả nhà biết mà gửi chuyện trước. Hai là chấp nhận số mỏng: tháng ít chuyện thì tờ tin chỉ có một trang, vẫn ra. Ba là đổi người làm chính sau mỗi quý hay mỗi nửa năm, để không ai bị kiệt sức và tờ tin có thêm giọng mới.

Lưu mọi số vào một thư mục chung và in đóng tập cuối năm. Nhiều gia đình kể rằng bản đóng tập này thành món quà ông bà quý nhất dịp Tết, vì trong đó có tên, ảnh và lời của từng đứa cháu suốt cả năm. Khi tờ tin đã quen, nó cũng thành nơi tự nhiên để chia sẻ những thông tin có ích đã kiểm, thay cho những tin chuyển tiếp chưa rõ nguồn gốc trong nhóm chat.

Câu hỏi thường gặp

Nhà ít người có cần làm nguyệt san không?

Không bắt buộc. Tờ tin hợp nhất với gia đình nhiều nhà, sống ở nhiều nơi, có ông bà ít dùng điện thoại. Nhà ít người ở gần nhau có thể làm phiên bản nhẹ hơn như một trang ghi chú chung mỗi tháng.

Nên làm bản giấy hay bản điện tử?

Làm cả hai nếu có ông bà. Bản điện tử tiện gửi và lưu, bản giấy hợp với người lớn tuổi, đọc lại được nhiều lần và có thể treo ở nhà. Bản in chỉ cần vài tờ, in ở nhà hoặc tiệm photo gần nhà đều được.

Ai nên là người làm chính?

Người có chút thời gian, thích viết và được mọi người tin. Không nhất thiết là người lớn tuổi nhất; một người cháu lớn làm thường rất hợp, vì cũng là dịp các cháu gần gũi ông bà hơn. Nên đổi người làm chính sau một thời gian để chia việc.

Có nên đưa tin tức xã hội vào tờ tin gia đình?

Chỉ đưa thông tin có ích cho cả nhà và đã kiểm, như cảnh báo lừa đảo đang gặp, lưu ý sức khoẻ theo mùa hay thủ tục mọi người cần làm. Tránh đưa tin gây tranh cãi, để tờ tin là nơi cả nhà gặp nhau chứ không phải nơi tranh luận.

Các cháu không muốn góp bài thì sao?

Không ép. Có thể mời theo cách khác như chọn ảnh của tháng, đặt câu hỏi tháng hay phỏng vấn ông bà một câu. Khi thấy bài của anh chị em mình được đăng mà không bị chấm, nhiều trẻ sẽ tự muốn góp ở các số sau.

Làm sao để tờ tin không thành nơi khoe khoang?

Giữ giọng kể chuyện bình thường, đưa cả chuyện vui lẫn chuyện vất vả nếu người trong cuộc muốn chia sẻ, và tránh liệt kê thành tích, điểm số hay thu nhập. Mục đích là để mọi người biết nhau đang sống thế nào, không phải để so sánh.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138