Không có một tỉ lệ chuẩn nào giữa nội dung hữu ích và nội dung chào bán đúng cho mọi bản tin cửa hàng; tỉ lệ đúng là tỉ lệ mà khách của bạn vẫn mở thư sau nhiều tháng. Các con số hay được truyền nhau như tám phần hữu ích hai phần bán là quy ước để bắt đầu, không phải kết quả đã được chứng minh. Điều chắc chắn hơn là: bản tin nghiêng hẳn về chào bán thường bị đọc lướt, còn bản tin không bao giờ nhắc đến hàng hoá thì quên mất lý do tồn tại.
Bài này giúp chủ cửa hàng, quán, phòng khám, trung tâm học chọn một tỉ lệ khởi đầu hợp lý, đo nó một cách đơn giản, và điều chỉnh dựa trên phản ứng thật của khách. Các con số trong bài là ví dụ giả định, để minh hoạ cách tính.
Vì sao bản tin toàn chào bán dễ bị bỏ qua
Khách quen của một cửa hàng nhỏ đã biết tiệm bán gì. Điều họ chưa biết là tháng này có gì khác, và thông tin nào giúp họ dùng hàng tốt hơn. Một lá thư chỉ liệt kê sản phẩm và giá giảm lặp lại điều khách đã biết, cộng thêm lời mời mua mà họ có thể chưa cần. Sau vài số như vậy, nhiều người hình thành thói quen nhìn tiêu đề rồi bỏ qua, hoặc bấm huỷ nhận.
Có một lý do nữa ít được để ý: khi mọi số đều chào bán, ưu đãi mất sức nặng. Khách không phân biệt được tháng nào ưu đãi thật sự đáng giá vì tháng nào cũng có ưu đãi. Ngược lại, một bản tin thường ngày nói chuyện hữu ích, thỉnh thoảng mới có ưu đãi, thì lúc có ưu đãi khách để ý hơn.
Điều này không có nghĩa là chào bán xấu. Khách đồng ý nhận thư của một cửa hàng là vì họ có quan tâm đến hàng hoá ở đó. Giấu hoàn toàn phần bán hàng làm bản tin thành tạp chí không chủ đề, và chủ tiệm sớm muộn sẽ hỏi làm bản tin để làm gì. Vấn đề chỉ là liều lượng và cách đặt.
Hiểu đúng các con số tỉ lệ được truyền miệng
Trong giới làm tiếp thị có vài quy ước hay được nhắc: tám phần cho nội dung giá trị, hai phần cho chào bán; hoặc chia ba phần bằng nhau giữa thông tin, chuyện kể và bán hàng. Những con số này xuất phát từ kinh nghiệm truyền tay và thói quen của người làm nghề, thường dùng cho mạng xã hội trước, rồi được áp sang thư gửi khách. Chưa thấy một nghiên cứu đáng tin cậy nào chứng minh một tỉ lệ cụ thể là tốt nhất cho mọi loại cơ sở.
Vì vậy cách dùng đúng là coi chúng như điểm xuất phát. Một tiệm hoa mà bản tin mỗi tháng gợi ý cách chọn hoa theo dịp có thể chào bán ít hơn hai phần mà vẫn bán được, vì phần hữu ích tự nó đã dẫn tới mua hàng. Một cửa hàng đồ gia dụng có đợt xả hàng cuối mùa có thể để một số gần như toàn ưu đãi, miễn là số đó hiếm và nói rõ đây là số đặc biệt.
Điều nên giữ cố định không phải con số mà là nguyên tắc: phần hữu ích phải đứng được một mình, tức là khách đọc xong không mua gì vẫn thấy không phí thời gian. Nếu bỏ phần chào bán đi mà bản tin trở nên trống rỗng, nghĩa là phần hữu ích đang chỉ là lớp vỏ bọc cho quảng cáo, và khách sẽ nhận ra.
Đo tỉ lệ thế nào cho thực tế
Đếm theo mục, không đếm theo chữ. Với bản tin năm mục, cách đo đơn giản nhất là xem có bao nhiêu mục có mục đích chính là bán. Một mục giới thiệu món mới kèm giá vẫn là mục bán; một mục mẹo bảo quản có nhắc tên sản phẩm của tiệm thì tuỳ phần lớn nội dung nói về cái gì.
Nhìn vị trí, không chỉ nhìn số lượng. Ưu đãi đặt ngay đầu thư chiếm sự chú ý nhiều hơn hẳn diện tích của nó. Nếu muốn bản tin mang cảm giác hữu ích, đặt nội dung có ích lên trước, ưu đãi xuống sau.
Tính trên ba số liền, không trên một số. Tỉ lệ có thể lệch ở từng số, như số Tết nhiều chào bán hơn. Nhìn trung bình ba số gần nhất mới thấy bản tin đang nghiêng về phía nào.
Đo cả tiêu đề thư. Tiêu đề là phần nhiều người chỉ đọc mỗi nó. Nếu mười tiêu đề gần nhất có tám cái là giảm giá, thì với khách, bản tin của bạn là thư giảm giá, dù bên trong có gì đi nữa.
Ghi lại vào một bảng nhỏ. Mỗi số một dòng: ngày gửi, số mục hữu ích, số mục bán, tiêu đề thuộc loại nào. Sau vài tháng, bảng này cho bạn câu trả lời rõ hơn mọi quy tắc truyền miệng.
Gợi ý tỉ lệ khởi đầu theo loại cơ sở
Bảng dưới là điểm xuất phát cho bản tin năm mục, dựa trên bản chất việc mua bán của từng loại cơ sở. Đây là gợi ý để thử, không phải chuẩn; bạn điều chỉnh sau vài số theo phản ứng của khách.
| Loại cơ sở | Gợi ý khởi đầu | Phần hữu ích thường là gì | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Cửa hàng bán lẻ, tạp hoá | Ba mục hữu ích, hai mục bán | Mẹo dùng, bảo quản, hàng theo mùa | Hàng mới về có thể vừa là tin vừa là bán |
| Quán ăn, quán cà phê | Ba đến bốn mục hữu ích, một đến hai mục bán | Chuyện bếp, nguyên liệu theo mùa, lịch quán | Món mới là mục khách thích đọc nhất, viết như chuyện chứ không như thực đơn |
| Phòng khám | Bốn mục thông tin, tối đa một mục giới thiệu dịch vụ | Kiến thức phòng bệnh chung, lịch làm việc, cách chuẩn bị trước khi khám | Quảng cáo dịch vụ y tế có quy định riêng, nên hỏi cơ quan y tế ở tỉnh |
| Trung tâm học | Ba đến bốn mục hữu ích, một mục tuyển sinh | Hoạt động lớp, mẹo học ở nhà, lịch nghỉ | Không xếp hạng học viên, không hứa kết quả thi |
Bạn sẽ để ý phòng khám và trung tâm học được gợi ý nghiêng hẳn về thông tin. Lý do là khách của hai loại cơ sở này nhạy cảm với cảm giác bị chào mời, và ngành có quy định chặt hơn về quảng cáo. Một bản tin phòng khám giống tờ rơi khuyến mãi làm giảm lòng tin nhiều hơn là tăng lượt khám.
Chào bán thế nào để không phá phần còn lại
Phần chào bán vẫn cần có, nhưng cách viết quyết định nó hoà vào bản tin hay đập vỡ nó. Vài cách đặt nhẹ nhàng mà rõ ràng:
- Gắn ưu đãi với một lý do thật: cuối mùa cần dọn kho, kỷ niệm một năm mở tiệm, nhập được lô hàng tốt. Lý do làm ưu đãi đáng tin hơn.
- Để ưu đãi thành một mục có tên cố định, ví dụ "Ưu đãi của tháng", nằm ở cùng một chỗ mỗi số. Khách nào quan tâm sẽ tìm đến đó.
- Ghi đủ điều kiện: hạn dùng, chi nhánh áp dụng, có kèm chương trình khác không. Ưu đãi mập mờ làm hỏng cả số.
- Nối mục hữu ích với hàng hoá một cách tự nhiên: mục mẹo nói cách bảo quản rau mùa mưa, cuối mục nhắc tiệm có loại hộp giữ rau, không hơn.
- Không dùng lời ép thời gian giả, như "chỉ còn hôm nay" khi thực ra kéo dài cả tuần.
- Khi tháng đó không có gì đáng chào, không cố bịa ra ưu đãi. Một số không có ưu đãi vẫn giữ được khách.
Nhìn chung, chào bán tốt trong bản tin trông giống một lời báo tin của người bán quen: tiệm có cái này, hợp cho việc này, có điều kiện thế này. Nó không cần lời lẽ mạnh vì người đọc đã là khách quen.
Phần hữu ích phải hữu ích thật
Trả lời câu khách hỏi, không trả lời câu tiệm muốn khách hỏi. Mẹo về cách chọn sản phẩm phù hợp là hữu ích; một đoạn "vì sao sản phẩm của tiệm tốt nhất" là quảng cáo đội lốt.
Có chi tiết cụ thể. Bảo quản ở nhiệt độ phòng bao lâu, rửa thế nào, chuẩn bị gì trước buổi học. Lời khuyên chung chung như "hãy chăm sóc sức khoẻ" không giúp được ai.
Đúng và kiểm được. Thông tin về sức khoẻ, dinh dưỡng, an toàn phải lấy từ nguồn đáng tin hoặc từ người có chuyên môn trong tiệm. Không chắc thì không viết, hoặc viết rõ là kinh nghiệm của tiệm.
Có ích cả cho người chưa mua. Phép thử đơn giản: một người đọc mà không có ý mua gì vẫn thấy mục đó đáng đọc. Nếu đạt, mục đó đang làm đúng việc của nó.
Không lặp lại mỗi tháng. Mẹo hay đến mấy nhắc đi nhắc lại cũng thành nhạt. Giữ một danh sách đề tài đã viết để tránh trùng trong cùng một năm.
Điều chỉnh tỉ lệ sau ba số đầu
Sau ba số, bạn đã có đủ thông tin để chỉnh lại. Quy trình ngắn dưới đây không cần công cụ phức tạp:
- Mở bảng ghi chép ba số gần nhất: số mục hữu ích, số mục bán, tiêu đề thuộc loại nào.
- Ghi lại phản ứng có thể quan sát: số người trả lời thư, số người nhắc đến bản tin khi đến quầy, số người huỷ nhận sau mỗi số.
- Hỏi nhân viên đứng quầy: khách nhắc đến mục nào nhiều nhất. Mục được nhắc là mục khách thực sự đọc.
- Nếu số huỷ nhận tăng rõ sau một số nhiều chào bán, giảm một mục bán ở số tiếp theo và theo dõi.
- Nếu khách hỏi về ưu đãi mà bản tin đã ngừng nhắc, có thể bản tin đang thiếu phần bán; thêm lại một mục có tên cố định.
- Ghi quyết định điều chỉnh vào bảng, để ba tháng sau nhìn lại biết đã đổi gì và vì sao.
Mục tiêu không phải tìm ra tỉ lệ hoàn hảo mà là tránh hai thái cực: bản tin thành tờ rơi, hoặc bản tin quên mất mình thuộc về một cửa hàng. Khoảng giữa đó khá rộng, và mỗi tiệm sẽ tìm ra chỗ đứng riêng của mình.
Câu hỏi thường gặp
Quy tắc tám phần hữu ích, hai phần chào bán có đúng không?
Đó là quy ước kinh nghiệm hay được truyền trong giới tiếp thị, dùng làm điểm khởi đầu được, nhưng không phải chuẩn đã được chứng minh cho mọi cửa hàng. Tỉ lệ đúng với bạn là tỉ lệ khách vẫn mở thư và ít huỷ nhận sau nhiều tháng.
Một số bản tin toàn ưu đãi có được không?
Được, nếu đó là số đặc biệt và hiếm, như đợt xả hàng cuối mùa hay kỷ niệm mở tiệm, và tiêu đề nói rõ điều đó. Nếu tháng nào cũng là số đặc biệt thì khách sẽ coi bản tin là thư khuyến mãi thường xuyên.
Giới thiệu món mới có tính là chào bán không?
Thường là có, vì mục đích chính là để khách đến mua. Tuy vậy, nếu viết như chuyện bếp, kể nguyên liệu lấy từ đâu và vì sao làm món đó vào mùa này, mục món mới vừa có tính thông tin vừa có tính bán và khách thường đọc nhiều.
Làm sao biết phần hữu ích có được đọc không?
Cách đơn giản là hỏi nhân viên khách nhắc đến mục nào ở quầy, đếm số người trả lời thư về mục đó, và thỉnh thoảng hỏi trực tiếp vài khách quen. Nếu gửi qua thư điện tử, số người bấm vào phần đọc thêm cũng cho một tín hiệu tham khảo.
Phòng khám có nên đưa bảng giá dịch vụ vào bản tin không?
Nên thận trọng. Quảng cáo dịch vụ y tế chịu quy định riêng của ngành, nên trước khi gửi rộng nội dung giới thiệu dịch vụ hay giá, phòng khám nên hỏi cơ quan y tế ở tỉnh. Phần thông tin chung về lịch làm việc và cách chuẩn bị trước khi khám thường ít vướng hơn.
Khách phàn nàn bản tin nhiều quảng cáo quá thì làm gì?
Cảm ơn khách đã nói thẳng, xem lại ba số gần nhất để kiểm có đúng nghiêng về bán không, và bớt một mục bán ở số sau. Nếu nhiều người cùng phàn nàn, nên báo trong lời cuối của số tiếp theo rằng tiệm đã điều chỉnh theo góp ý.