Lối ngừng nhận bản tin tốt là lối mà khách làm được trong một bước, không cần đăng nhập, không cần giải thích, và tiệm thực hiện ngay sau đó. Nghe có vẻ ngược với mục tiêu giữ khách, nhưng lối huỷ dễ chính là thứ giữ cho bản tin sống lâu: khách không muốn nhận nữa sẽ rời đi lặng lẽ, thay vì chặn số, báo thư rác hay phàn nàn với người khác.
Theo nguyên tắc chung của các quy định về chống thư rác, tin nhắn rác ở Việt Nam, thư và tin quảng cáo phải cho người nhận cách từ chối nhận tiếp. Bài này không đi vào điều khoản cụ thể; nó tập trung vào cách làm lối ngừng nhận trên từng kênh, cách xử lý yêu cầu, những thói quen nên bỏ, và cách đọc tín hiệu từ người rời danh sách.
Vì sao lối huỷ dễ có lợi cho chính tiệm
Khi một khách không còn muốn nhận bản tin, họ sẽ tìm cách dừng nó. Nếu có nút ngừng rõ ràng, họ bấm và xong. Nếu không thấy, họ dùng cách mà họ biết: đánh dấu thư rác, chặn số gửi, rời nhóm với lời phàn nàn, hoặc nhắn thẳng cho tiệm bằng giọng khó chịu. Mỗi cách sau đều tệ hơn cho tiệm. Phần kỹ thuật về thư rơi vào hộp thư rác có bài riêng ở danh mục phát hành; ở góc cửa hàng, chỉ cần nhớ rằng mỗi lần khách phải tự chặn là một lần tiệm mất đi một người từng có thiện cảm.
Ngoài chuyện kỹ thuật, còn chuyện thiện cảm. Một khách ngừng nhận bản tin vẫn có thể là khách mua hàng. Họ chỉ không muốn nhận thư. Nếu việc ngừng nhận trơn tru, họ không mang theo cảm giác bực bội nào, và vẫn ghé tiệm như thường. Nếu phải loay hoay ba bước, gửi hai tin nhắn, vẫn tiếp tục nhận thư thêm vài tuần, họ nhớ cảm giác đó khi đứng trước quầy.
Cuối cùng, danh sách gồm toàn người muốn đọc là danh sách có giá trị. Người rời đi giúp danh sách nhỏ lại nhưng chính xác hơn. Những con số như tỉ lệ người trả lời hay nhắc bản tin ở quầy cũng phản ánh đúng hơn khi danh sách không chứa những người đã chán mà không rời được.
Lối ngừng nhận trên từng kênh
Mỗi kênh gửi bản tin có cách ngừng nhận riêng. Bảng dưới gợi ý cách làm đơn giản nhất cho từng kênh, áp dụng được cho cửa hàng nhỏ:
| Kênh | Lối ngừng nhận gợi ý | Điều cần tránh |
|---|---|---|
| Thư điện tử | Dòng ngừng nhận rõ ở cuối mỗi thư, bấm một lần là xong | Chữ quá nhỏ, cùng màu nền, bắt đăng nhập |
| Tin nhắn điện thoại | Dòng cuối tin hướng dẫn cách từ chối, ví dụ trả lời một từ ngắn | Cú pháp phức tạp, tốn phí khi nhắn từ chối |
| Kênh ứng dụng nhắn tin của tiệm | Hướng dẫn cách bỏ theo dõi, hoặc nhắn một chữ để tiệm gỡ | Gỡ rồi tự thêm lại |
| Nhóm chat do tiệm lập | Khách tự rời được; nhắc trong lời chào rằng rời nhóm lúc nào cũng được | Thêm lại người đã rời |
| Bản giấy tại quầy | Không cần lối ngừng, khách tự chọn cầm hay không | Nhét vào túi hàng của mọi khách |
| Bản giấy gửi tận nhà | Ghi cách báo ngừng nhận ở mặt sau | Tiếp tục gửi sau khi khách đã báo |
Ở mọi kênh, cũng nên nhận yêu cầu ngừng theo cách khách tự chọn: khách nói với nhân viên ở quầy, nhắn vào số của tiệm, hay trả lời thư bằng một câu đều phải được tính là yêu cầu ngừng hợp lệ, không bắt khách quay lại làm đúng thủ tục.
Những cách làm khó khách nên bỏ
Một số thói quen phổ biến biến việc ngừng nhận thành phiền toái. Rà lại xem bản tin của bạn có dính cái nào không:
- Bắt khách đăng nhập tài khoản mới được ngừng nhận.
- Bắt buộc chọn lý do trước khi bấm ngừng. Hỏi lý do thì được, nhưng phải để trống được.
- Dẫn qua nhiều trang xác nhận, mỗi trang lại hỏi "bạn chắc chứ".
- Viết dòng ngừng nhận bằng chữ nhỏ, màu nhạt, hoặc chèn lẫn giữa các dòng khác.
- Báo "yêu cầu sẽ được xử lý trong vài tuần" trong khi tiếp tục gửi.
- Gửi một thư "tiệm rất tiếc" kèm ưu đãi lớn để níu kéo sau khi khách đã ngừng.
- Ngừng một kênh nhưng âm thầm chuyển khách sang nhận qua kênh khác.
Những cách trên có thể giữ lại vài người trên giấy, nhưng người bị giữ lại bằng cách đó không đọc thư, và thường là những người dễ báo thư rác nhất. Lợi ích nhỏ không đáng với rủi ro mất uy tín của cả danh sách.
Cho khách lựa chọn, nhưng không thành bẫy
Giảm tần suất. Nếu tiệm gửi nhiều hơn một lần mỗi tháng, có thể cho khách chọn chỉ nhận bản tin chính hằng tháng. Lựa chọn này phải đặt cạnh nút ngừng hẳn, không thay thế nó.
Chỉ nhận phần cần. Tiệm có nhiều loại thư như bản tin, thông báo lịch nghỉ, ưu đãi, có thể cho khách giữ loại này bỏ loại kia. Nhiều khách vẫn muốn biết lịch nghỉ Tết dù không muốn nhận ưu đãi.
Tạm dừng. Khách đi xa hay bận một thời gian có thể muốn tạm dừng vài tháng. Ghi rõ ngày gửi lại và nhắc trước khi gửi lại.
Nút ngừng hẳn luôn ở đó. Các lựa chọn trên chỉ là thêm vào. Khách nào muốn ngừng hẳn phải làm được ngay mà không phải đi qua các lựa chọn khác.
Không tự đổi lựa chọn của khách. Khách chọn chỉ nhận lịch nghỉ thì đừng gửi ưu đãi cho họ vào dịp lớn, kể cả khi ưu đãi đó rất hấp dẫn.
Xử lý một yêu cầu ngừng nhận
Dù yêu cầu đến từ nút bấm tự động hay từ một câu nói ở quầy, quy trình nên giống nhau và nhanh:
- Ghi nhận yêu cầu ngay khi nhận được: tên hoặc địa chỉ nhận, kênh, ngày.
- Gỡ khỏi danh sách gửi của kênh đó trong thời gian ngắn nhất có thể, lý tưởng là trước lần gửi kế tiếp.
- Nếu khách yêu cầu ngừng mọi kênh, gỡ khỏi mọi danh sách gửi bản tin.
- Gửi một xác nhận ngắn, không kèm chào bán, nếu kênh cho phép và khách không ngại.
- Ghi lại vào sổ những người đã ngừng, để không vô tình thêm lại khi nhập danh sách mới.
- Nếu khách yêu cầu xoá thông tin, xoá khỏi danh sách gửi và các bản sao liên quan, rồi báo lại.
Nhân viên đứng quầy cũng cần biết quy trình này. Khách nói "đừng gửi tin cho chị nữa nhé" trong lúc trả tiền là một yêu cầu hợp lệ; nhân viên ghi lại và chuyển cho người phụ trách danh sách trong ngày, không để đến khi khách phải nhắc lần hai.
Đọc tín hiệu từ người rời danh sách
Mỗi tháng có vài người ngừng nhận là bình thường: người chuyển nhà, người đổi thói quen mua sắm, người không còn dùng sản phẩm. Điều đáng để ý là xu hướng: số người ngừng sau mỗi số có tăng đột biến không, và tăng sau số nào. Ghi số người ngừng sau mỗi lần gửi vào cùng bảng theo dõi bản tin là đủ để thấy.
Ví dụ giả định: một tiệm tạp hoá thấy số người ngừng nhận sau số tháng tư cao gấp ba các tháng trước. Xem lại thì số đó gửi hai lần trong một tuần vì trùng dịp ưu đãi, và tiêu đề cả hai thư đều là giảm giá. Bài học không cần phân tích phức tạp: gửi dồn và tiêu đề toàn chào bán làm khách mệt. Số sau tiệm quay lại nhịp mỗi tháng một lần.
Nếu cho khách chọn lý do khi ngừng, đọc các lý do đó mỗi quý. Lý do "gửi quá nhiều" và "nội dung không liên quan" cho biết nên chỉnh tần suất hay nội dung. Lý do "không nhớ đã đăng ký" là dấu hiệu khâu xin đồng ý chưa rõ ràng. Đừng coi người rời đi là kẻ phản bội; họ đang cho bạn thông tin miễn phí về bản tin.
Khách ngừng nhận vẫn là khách của tiệm
Điều nhiều chủ tiệm lo nhất khi làm lối huỷ dễ là mất khách. Thực ra người bấm ngừng nhận chỉ rời khỏi danh sách thư, không rời khỏi tiệm. Ví dụ giả định: một bà cụ ở Ninh Bình mua rau ở một cửa hàng thực phẩm mỗi sáng, ngừng nhận bản tin vì không quen đọc thư trên điện thoại. Bà vẫn ghé mỗi ngày, vẫn hỏi chuyện người bán. Với bà, tờ lịch tháng dán ở quầy có ích hơn mọi lá thư.
Vì vậy, khi một khách quen báo ngừng nhận, nhân viên không nên tỏ ra tiếc nuối hay hỏi dồn vì sao. Một câu "dạ, em ghi lại rồi, tháng sau anh không nhận thư nữa ạ" là đủ. Nếu khách có vẻ chỉ ngại thư điện tử, nhân viên nói thêm rằng lịch nghỉ và món mới vẫn dán ở quầy mỗi tháng, để khách biết tiệm không bỏ rơi họ.
Một cửa hàng giữ được thiện cảm khi khách rời danh sách là cửa hàng hiểu rằng bản tin chỉ là một trong nhiều cách giữ liên lạc. Lời chào ở quầy, cách đóng gói cẩn thận, tờ lịch dán ở cửa vẫn tiếp tục làm việc của chúng với những người không đọc thư.
Giữ nhịp và nội dung để ít người muốn rời
Lối huỷ dễ là để tôn trọng người muốn đi; còn để ít người muốn đi, bản tin cần giữ vài thói quen:
- Gửi đúng nhịp đã hứa lúc khách đăng ký. Hứa mỗi tháng một lần thì đừng gửi mỗi tuần.
- Tiêu đề thư đúng với nội dung bên trong, không giật gân, không giả là thư cá nhân.
- Tên người gửi nhất quán, khách nhìn là biết thư của tiệm.
- Không gửi dồn nhiều thư vào dịp lễ chỉ vì đó là mùa bán.
- Giữ phần hữu ích trong mỗi số, không để bản tin thành tờ rơi.
- Nhắc trong mỗi số rằng khách có thể ngừng nhận bất cứ lúc nào, kèm cách làm.
Thoạt nghe, nhắc cách ngừng nhận trong mỗi số có vẻ như tự mời khách rời đi. Thực tế, khách biết mình có thể dừng bất cứ lúc nào thì thoải mái nhận thư hơn, và ít có lý do để bấm vào nút báo thư rác.
Câu hỏi thường gặp
Ngừng nhận bản tin nên xử lý trong bao lâu?
Càng sớm càng tốt, lý tưởng là trước lần gửi kế tiếp. Quy định cụ thể về thời hạn có thể thay đổi; nguyên tắc an toàn là khách đã báo ngừng thì không nhận thêm thư nào nữa, và tiệm ghi lại ngày ngừng.
Có nên hỏi lý do khi khách ngừng nhận không?
Hỏi được, nhưng phải để trống được và không cản trở việc ngừng. Một câu hỏi tuỳ chọn với vài lý do để chọn thường đủ. Các lý do đó nên được đọc định kỳ để chỉnh tần suất và nội dung.
Khách nói ở quầy là không muốn nhận tin nữa thì có tính không?
Có. Yêu cầu ngừng qua bất kỳ cách nào khách chọn đều nên được tôn trọng. Nhân viên ghi lại và chuyển cho người giữ danh sách trong ngày, không bắt khách phải tự bấm nút hay nhắn theo cú pháp.
Gửi ưu đãi để níu kéo khách sau khi họ ngừng nhận có được không?
Không nên. Khách đã ngừng nhận thì không gửi thêm thư chào bán nào, kể cả thư níu kéo. Một xác nhận ngắn không kèm quảng cáo là đủ. Nếu khách muốn quay lại, họ sẽ đăng ký lại.
Khách ngừng nhận rồi sau đó mua hàng lại thì có thêm vào danh sách không?
Không tự thêm lại. Mua hàng lại không có nghĩa là muốn nhận bản tin lại. Nếu muốn, có thể hỏi khách ở quầy và chỉ thêm khi họ đồng ý rõ ràng như lần đăng ký đầu.
Nhiều người ngừng nhận sau một số thì nên làm gì?
Xem lại số đó: gửi có dồn không, tiêu đề có toàn chào bán không, nội dung có khác thường không. So với các số trước để tìm điểm khác, chỉnh ở số sau, và theo dõi xem số người ngừng có trở lại bình thường không.