NguyetSan.comNguyệt San
Tập san, đặc san trường học

Tập san lớp: cả lớp tự làm một cuốn báo nhỏ mỗi tháng mà không dồn việc cho vài bạn

Cách tổ chức tập san lớp: chia tổ luân phiên phụ trách từng số, khổ giấy gọn, quy ước viết về bạn bè, vai của giáo viên chủ nhiệm và cha mẹ.

Overhead view of four Vietnamese pupils at joined desks cutting and gluing blank paper sheets into a small booklet in a classroom in Thai Nguyen, hands only visible

Tập san lớp là cuốn báo nhỏ do chính một lớp làm, thường bốn đến tám trang, ra mỗi tháng hoặc mỗi nửa học kỳ, đọc trong lớp và gửi về cho cha mẹ. Cách giữ được nó qua cả năm là chia lớp thành các tổ luân phiên, mỗi tổ phụ trách trọn một số, thay vì giao hết cho vài bạn viết khá hay vẽ đẹp.

Khác với báo tường làm theo đợt thi đua, tập san lớp là thói quen đều đặn, ít áp lực, giúp mọi bạn trong lớp đều có lần cầm bút và lần chịu trách nhiệm. Bài này đi qua cách chia việc, khổ giấy, khung mục, quy ước khi viết về bạn bè, vai trò của giáo viên chủ nhiệm và cha mẹ. Ví dụ trong bài là ví dụ giả định.

Chia lớp thành tổ luân phiên

Cách tổ chức đơn giản nhất cho một lớp bốn mươi học sinh là dùng chính các tổ sẵn có:

  1. Mỗi tổ nhận phụ trách một số theo thứ tự trong năm; lớp có bốn tổ thì mỗi tổ làm hai ba số trong năm học.
  2. Trong tổ, các bạn tự chia vai: một bạn giữ lịch, hai bạn viết tin trong lớp, một bạn phỏng vấn, một bạn vẽ hoặc chụp ảnh, một bạn trình bày, một bạn đọc soát.
  3. Vai được đổi giữa các số, để bạn hay vẽ cũng có lần viết, bạn hay viết cũng có lần trình bày.
  4. Các tổ không phụ trách vẫn góp bài cho mục sáng tác và hộp thư; tổ phụ trách là người gom và quyết định.
  5. Cuối mỗi số, tổ phụ trách bàn giao cho tổ sau một trang ghi chép: hạn nào bị trễ, bạn nào giúp được việc gì, lỗi nào nên tránh.

Luân phiên làm tập san chậm hơn so với giao cho một nhóm giỏi, và vài số sẽ không đẹp bằng. Bù lại, cả lớp hiểu làm một cuốn báo tốn công thế nào, đọc số của tổ khác chăm chú hơn, và không ai phải gánh việc cả năm.

Ví dụ giả định: một lớp bảy có bốn tổ, năm học có khoảng tám tháng học. Tổ một làm số tháng chín và tháng một, tổ hai làm tháng mười và tháng hai, cứ thế xoay vòng. Tháng có kiểm tra học kỳ thì lớp nghỉ một số và báo trước trong giờ sinh hoạt. Lịch xoay vòng dán ở góc lớp để tổ nào cũng biết lượt mình từ đầu năm.

Khổ giấy và cách làm hợp từng lớp

Tập san lớp không cần in đẹp. Chọn cách làm theo những gì lớp có sẵn:

Cách làmPhù hợp vớiLưu ý
Viết tay trên giấy A4 gấp đôi, photo cho cả lớpTiểu học, lớp không có máy tínhChữ phải đủ to và đậm để photo không mờ
Cắt dán bài viết tay và tranh lên khổ A3, chụp lạiLớp thích làm thủ côngBản gốc giữ lại cho lớp, bản chụp gửi cha mẹ
Gõ máy, in bốn trang A5Trung học cơ sở trở lênCần một bạn hoặc cha mẹ hỗ trợ in
Bản điện tử gửi nhóm lớpLớp có nhóm liên lạc với cha mẹBỏ ảnh rõ mặt nếu chưa có đồng ý đăng lên nhóm

Bản viết tay có cái duyên riêng mà bản gõ không có: nét chữ của từng bạn, hình vẽ ở lề. Nhiều lớp làm bản viết tay suốt năm và chỉ gõ lại số cuối để lưu làm kỷ niệm. Dù chọn cách nào, giữ cùng một khổ suốt năm để các số xếp được thành một tập.

Khung mục cho một cuốn bốn đến tám trang

Tập san lớp chỉ cần vài mục quen thuộc. Một khung gợi ý:

  • Lớp mình tháng này: ba bốn tin ngắn về việc trong lớp, như buổi lao động, chuyến tham quan, bạn mới chuyển đến.
  • Hỏi một người: phỏng vấn một thầy cô bộ môn, một bạn trong lớp, hoặc một người làm việc ở trường.
  • Góc học tập: một mẹo nhớ bài, một câu hỏi thú vị trong tiết học, do học sinh tự viết.
  • Sáng tác: thơ, truyện ngắn, tranh của các bạn trong lớp.
  • Đố vui: câu đố về chuyện trong lớp, đáp án ở số sau.
  • Lời cảm ơn: một hai câu cảm ơn bạn hay người đã giúp lớp trong tháng.

Mục lời cảm ơn nhỏ nhưng có sức nặng: nó làm học sinh chú ý tới những việc tốt nhỏ trong lớp. Ban biên tập của tổ nên gom lời cảm ơn từ cả lớp, không chỉ trong tổ.

Giữ khung này ít nhất một học kỳ rồi mới đổi. Đến học kỳ hai, cả lớp có thể bỏ phiếu thêm một mục mới do chính các bạn đề xuất, chẳng hạn mục giới thiệu một cuốn sách đọc trong tháng hay mục kể chuyện một nghề của cha mẹ, khi gia đình đồng ý. Mục mới nên có một tổ nhận làm thử hai số trước khi giữ hẳn.

Tập san lớp theo từng cấp học

Cùng một ý tưởng nhưng cách làm khác nhiều giữa lớp hai và lớp mười một. Bảng dưới gợi ý mức giao việc theo tuổi, bạn điều chỉnh theo lớp mình:

Cấp họcHọc sinh tự làm đượcNgười lớn cần hỗ trợNhịp phù hợp
Tiểu học lớp 1–3Vẽ tranh, kể một câu chuyện ngắn cho thầy cô ghi lại, đặt câu hỏi cho bạnGõ hoặc chép lại bài, chia trang, photoMỗi nửa học kỳ một số
Tiểu học lớp 4–5Viết tin ngắn ba bốn câu, phỏng vấn bạn trong lớp, vẽ minh hoạĐọc soát chính tả, giúp ghép trangMỗi tháng hoặc mỗi nửa học kỳ
Trung học cơ sởViết tin, phỏng vấn thầy cô, trình bày bằng tay hoặc máy, chia vai trong tổĐọc duyệt bản cuối, giữ lịchMỗi tháng
Trung học phổ thôngLàm trọn một số, tự đặt chủ đề, tự rút kinh nghiệmĐọc duyệt, góp ý khi có bài nhạy cảmMỗi tháng, nghỉ mùa thi

Ở mọi cấp, nguyên tắc vẫn giống nhau: học sinh làm phần việc vừa sức của mình, người lớn đỡ phần còn lại mà không lấy mất phần của các em. Một số tập san lớp hai có nét chữ người lớn chép lại vẫn là tập san của các em, miễn là câu chuyện và hình vẽ là của các em.

Với lớp cuối cấp, nên nghỉ tập san trong khoảng hai tháng trước kỳ thi chuyển cấp hoặc tốt nghiệp, và báo trước cho cả lớp. Một số cuối năm làm sau kỳ thi, với những dòng nhắn gửi nhau, thường là số được giữ lâu nhất.

Quy ước khi viết về bạn bè trong lớp

Không viết chuyện riêng của bạn khi bạn chưa đồng ý. Chuyện bạn nghỉ học vì nhà có việc, chuyện bạn bị điểm thấp, chuyện tình cảm tuổi học trò đều là chuyện riêng. Tập san lớp chỉ viết về một bạn khi chính bạn đó đã đọc và gật đầu.

Không chế giễu, kể cả khi là đùa. Mục đố vui, mục tin vui trong lớp dễ trượt thành trêu chọc ngoại hình, giọng nói, hoàn cảnh của ai đó. Lớp nên có quy ước rõ: câu đùa nào làm một người thấy bị nhắm vào thì không đăng.

Không đăng điểm số, không xếp hạng. Tập san lớp không phải bảng thông báo kết quả học tập. Không đăng điểm bài kiểm tra, không lập danh sách "bạn giỏi nhất", không chấm bài của nhau. Ghi nhận cố gắng thì kể việc cụ thể bạn đã làm.

Tin về lớp phải đúng. Ngày, tên người, việc xảy ra phải kiểm với giáo viên chủ nhiệm hoặc lớp trưởng. Sai thì số sau đính chính.

Mọi bạn đều có thể khiếu nại. Bạn nào thấy mình bị viết không đúng hay không thoải mái được quyền báo với tổ phụ trách hoặc thầy cô. Bài sẽ được gỡ khỏi bản điện tử và số sau ghi lời xin lỗi nếu cần.

Vai của giáo viên chủ nhiệm

Giáo viên chủ nhiệm là người giữ nhịp, không phải người làm báo. Việc cần làm là dành cho tập san một khoảng trong giờ sinh hoạt lớp, nhắc lịch khi tổ phụ trách quên, đọc bản cuối trước khi photo hay gửi đi, và đứng ra nói chuyện khi có bài làm một bạn tổn thương.

Thầy cô nên đọc bản cuối với hai câu hỏi: có thông tin nào sai, và có câu nào làm một bạn hay một gia đình không thoải mái. Những lỗi khác như câu văn chưa hay, tranh chưa đẹp, trình bày còn lệch thì có thể góp ý nhẹ, nhưng không nên giữ lại số báo vì chúng. Học sinh học được nhiều hơn từ một số còn vụng nhưng là của mình.

Với lớp nhỏ ở tiểu học, thầy cô cần làm nhiều hơn: gõ lại bài, giúp chia trang, hướng dẫn cách phỏng vấn. Mức hỗ trợ giảm dần theo tuổi. Đến cuối cấp trung học cơ sở, một tổ học sinh có thể tự làm trọn một số mà thầy cô chỉ đọc duyệt.

Cha mẹ đọc tập san lớp thế nào cho đúng

Khi tập san được gửi về nhà, cha mẹ thường là người đọc kỹ nhất. Phản ứng của cha mẹ ảnh hưởng nhiều đến việc các con có muốn viết tiếp không. Lời khen cụ thể về một bài, một hình vẽ, một câu hỏi phỏng vấn, kể cả không phải của con mình, có tác dụng lớn hơn việc so sánh bài của con với bài của bạn.

Cha mẹ không nên viết hộ hay sửa bài của con trước khi nộp cho tổ. Nếu con nhờ, cha mẹ có thể hỏi con muốn nói điều gì, gợi ý thêm một chi tiết, nhưng để con tự viết. Một bài vụng của con có giá trị hơn một bài trôi chảy của người lớn đứng tên con.

Khi thấy điều không ổn trong tập san, ví dụ một câu đùa nhắm vào con mình hay một tấm ảnh chưa được hỏi ý, cha mẹ nên nói riêng với giáo viên chủ nhiệm thay vì đăng lên nhóm chung của lớp. Cách xử lý riêng giúp các con học cách sửa sai mà không bị bêu trước cả lớp.

Câu hỏi thường gặp

Lớp không có máy tính, máy in có làm tập san được không?

Được. Viết tay trên giấy A4 gấp đôi rồi photo là cách nhiều lớp làm. Chỉ cần dặn các bạn viết chữ to, đậm, chừa lề rộng, và vẽ bằng bút đen nếu muốn photo rõ. Bản gốc viết tay nên giữ lại cho lớp.

Tổ phụ trách làm trễ thì xử lý thế nào?

Hỏi lý do trước, thường là trùng lịch kiểm tra hoặc một bạn bận việc nhà. Có thể lùi hạn một tuần hoặc ra số mỏng hơn. Không nên phạt tổ hay trừ điểm thi đua, vì như vậy tập san trở thành gánh nặng.

Bạn nhút nhát không muốn viết thì sao?

Giao vai khác hợp hơn: đọc soát, vẽ minh hoạ, chép lại bài, ghi câu hỏi phỏng vấn. Sau vài số, nhiều bạn tự xin viết một mẩu tin ngắn. Không nên bắt một bạn đọc bài của mình trước lớp nếu bạn ấy không muốn.

Tập san lớp có cần phiếu đồng ý của cha mẹ không?

Nếu chỉ đọc trong lớp và không có ảnh rõ mặt, nhiều trường coi là sinh hoạt lớp. Khi gửi bản điện tử ra nhóm phụ huynh hay có ảnh học sinh, nên có đồng ý của cha mẹ, theo mẫu chung của nhà trường.

Có nên thi đua tập san giữa các lớp?

Không nên chấm điểm hay xếp hạng tập san của các lớp, vì đó là bài của học sinh. Nếu trường muốn khuyến khích, có thể tổ chức buổi trưng bày cho các lớp đọc tập san của nhau và để lại lời nhắn góp ý.

Cuối năm nên làm gì với các số tập san lớp?

Đóng các số thành một tập, thêm trang bìa ghi năm học và tên lớp, có thể in mỗi bạn một bản làm kỷ niệm. Một bản gửi thư viện trường để lưu, nếu lớp đồng ý.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138