NguyetSan.comNguyệt San
Bản tin nội bộ cơ quan, công ty

Góc an toàn lao động trong bản tin nội bộ: mỗi số một điều cần nhớ

Cách làm mục an toàn lao động trong bản tin tháng: chọn một điều mỗi số, kể sự cố gần xảy ra không nêu tên, phối hợp bộ phận an toàn và tránh giọng răn đe.

Safety officer in hard hat and reflective vest talking with three workers beside a forklift in a Dong Nai warehouse aisle, all faces turned away, morning light through roof

Góc an toàn lao động trong bản tin tháng hiệu quả nhất khi mỗi số chỉ nói một điều, kể qua một tình huống có thật ở chính đơn vị, và cho người đọc một việc cụ thể để làm. Một mục liệt kê mười quy định an toàn mỗi số sẽ bị lướt qua; một câu chuyện ngắn về chiếc xe nâng suýt va vào người ở lối kho tuần trước sẽ được kể lại ở căng tin.

Bài này dành cho người làm bản tin cùng bộ phận an toàn muốn biến mục an toàn từ ô chữ nhỏ ai cũng bỏ qua thành phần người ta đọc. Bài không dạy kỹ thuật an toàn cho từng ngành, việc đó thuộc về chuyên môn của cán bộ an toàn và các quy định hiện hành; ở đây chỉ bàn cách chọn, viết và trình bày để thông điệp an toàn đến được người cần nghe.

Vì sao mục an toàn thường bị bỏ qua

Ở nhiều bản tin, mục an toàn là một ô nhỏ ở trang cuối, chép lại vài điều trong nội quy, cùng một khẩu hiệu kêu gọi. Người đọc đã thấy những dòng đó trên tường xưởng hàng trăm lần, nên mắt tự động lướt qua. Không phải họ coi nhẹ an toàn, mà vì nội dung không có gì mới.

Một lý do khác là giọng điệu. Mục an toàn hay viết theo kiểu răn đe: nghiêm cấm, xử lý nghiêm, phải tuyệt đối. Giọng này phù hợp với nội quy, nhưng trong bản tin nó tạo cảm giác bị nhắc nhở, thậm chí bị nghi ngờ. Người lao động có kinh nghiệm thường thấy những lời đó xa rời thực tế, vì chúng không nói gì về áp lực thời gian, thiết bị thiếu hay những tình huống khó xử họ gặp mỗi ngày.

Lý do thứ ba là thiếu chuyện. Thông điệp an toàn được nhớ khi gắn với một tình huống cụ thể, một nơi quen thuộc, một khoảnh khắc mà người đọc tưởng tượng được. Bộ phận an toàn thường có rất nhiều chuyện như vậy trong sổ ghi nhận sự cố, nhưng chúng ít khi đến được bản tin, vì không ai đứng ra chuyển chúng thành tin.

Mỗi số một điều: chọn thế nào

Theo mùa. Mùa nắng nóng nhắc chuyện uống nước và nghỉ giữa giờ khi làm ngoài trời; mùa mưa nhắc chuyện sàn trơn, điện rò; trước Tết nhắc chuyện tăng ca và mệt mỏi. Lịch mùa giúp mục an toàn luôn đúng lúc.

Theo sự cố gần xảy ra. Bộ phận an toàn chọn một tình huống gần xảy ra được báo cáo trong tháng, đã phân tích nguyên nhân, và đồng ý đưa lên bản tin ở dạng không nêu tên.

Theo thay đổi ở nơi làm. Máy mới, dây chuyền mới, lối đi mới, hoá chất mới. Mỗi thay đổi kéo theo rủi ro mới mà người quen việc cũ chưa để ý.

Theo câu hỏi của người lao động. Những câu công nhân hay hỏi cán bộ an toàn, như vì sao phải đeo nút tai ở khu này mà khu kia không cần, là đề tài tốt vì đúng thắc mắc thật.

Theo nhóm người dễ bị bỏ sót. Người mới vào, lao động thời vụ, nhà thầu phụ vào làm sửa chữa, nhân viên vệ sinh làm ngoài giờ thường ít được huấn luyện sâu như công nhân chính thức. Một số dành riêng cho nhóm này, viết bằng câu thật đơn giản, giúp nhắc cả những người phụ trách họ.

Không chọn theo khẩu hiệu. Tháng hành động về an toàn có thể là dịp nhắc lại, nhưng nội dung vẫn nên là một điều cụ thể, không phải khẩu hiệu chung của cả tháng.

Viết câu chuyện sự cố gần xảy ra

Sự cố gần xảy ra là tình huống suýt gây tai nạn nhưng may mắn không ai bị thương. Đây là chất liệu tốt nhất cho mục an toàn, vì nó có thật, gần gũi, và không gây đau buồn. Cách viết gợi ý như sau.

  1. Lấy thông tin từ bộ phận an toàn sau khi tình huống đã được xem xét xong. Không viết từ lời kể truyền miệng.
  2. Bỏ mọi chi tiết giúp nhận ra người trong cuộc: tên, ca làm, vị trí quá cụ thể nếu chỉ có một người đứng ở đó.
  3. Kể theo trình tự đơn giản: đang làm việc gì, điều gì xảy ra, điều gì đã ngăn tai nạn, nếu không có điều đó thì có thể dẫn tới gì.
  4. Nêu nguyên nhân theo hướng hệ thống, như lối đi chật, đèn hỏng, quy trình không rõ, thay vì đổ cho một cá nhân.
  5. Nói đơn vị đã thay đổi gì sau tình huống đó.
  6. Kết bằng một việc cụ thể người đọc có thể làm, ví dụ giả định "khi đi qua lối kho số hai, dừng lại ở vạch vàng và nhìn hai bên trước khi bước qua".

Nên kết thúc mỗi câu chuyện bằng lời cảm ơn người đã báo cáo tình huống, dù không nêu tên. Điều này khuyến khích người khác báo cáo, mà số lượng báo cáo sự cố gần xảy ra là một trong những chỉ dấu cho thấy văn hoá an toàn đang tốt lên.

Giọng răn đe và giọng chia sẻ

Cùng một thông điệp an toàn có thể viết theo hai giọng rất khác nhau. Bảng dưới đưa ví dụ giả định để thấy sự khác biệt.

Giọng răn đeGiọng chia sẻVì sao giọng chia sẻ hiệu quả hơn
Nghiêm cấm tháo che chắn máy khi đang vận hànhTuần trước, một bạn ở tổ cắt định gỡ tấm che để lấy mẩu vải kẹt, rồi dừng lại kịp và gọi tổ trưởng tắt máy. Lấy vật kẹt luôn cần tắt máy trướcCó tình huống thật, có hành động đúng để làm theo
Công nhân phải đeo đầy đủ bảo hộ, vi phạm sẽ bị xử lýGăng tay mới ở khu đóng gói mỏng hơn loại cũ để dễ cầm hàng nhỏ, vẫn chống cắt; ai thấy không vừa tay thì báo tổ trưởng đổi cỡGiải quyết lý do khiến người ta không đeo
Tuyệt đối không chủ quan với điệnMùa mưa, ổ cắm ở khu rửa dễ bị nước bắn vào. Từ tháng này, ổ cắm đã được nâng cao và có nắp; nếu thấy nắp hỏng, báo ngay bộ phận bảo trìNói rõ đã thay đổi gì và người đọc cần làm gì

Giọng chia sẻ không có nghĩa là xem nhẹ quy định. Nội quy và chế tài vẫn tồn tại và được truyền đạt qua kênh chính thức. Bản tin có lợi thế là được đọc lúc thư thái, nên hợp với việc giải thích lý do hơn là ra lệnh.

Phối hợp với bộ phận an toàn: ai viết, ai duyệt

Mục an toàn trong bản tin nên do cán bộ an toàn cung cấp nội dung và người làm bản tin chỉnh câu chữ. Cán bộ an toàn nắm chuyên môn và biết điều gì đúng, điều gì cần nhấn mạnh; người làm bản tin biết cách kể cho dễ đọc. Khi một bên làm cả hai việc, kết quả thường hoặc đúng mà khô, hoặc dễ đọc mà sai chi tiết kỹ thuật.

Mọi thông tin kỹ thuật như khoảng cách an toàn, loại thiết bị bảo hộ, cách xử lý khi có sự cố phải được cán bộ an toàn duyệt từng chữ. Người làm bản tin không tự diễn giải lại các quy định an toàn, kể cả khi thấy câu gốc khó hiểu; thay vào đó, hỏi lại cán bộ an toàn cách nói dễ hiểu hơn mà vẫn đúng.

Về pháp lý, công tác an toàn, vệ sinh lao động có quy định riêng, trong đó có Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015 và các văn bản hướng dẫn. Bản tin không thay thế cho huấn luyện an toàn bắt buộc hay thông báo chính thức; nó chỉ là kênh nhắc nhở và lan toả. Điều này nên được ghi rõ để không ai hiểu nhầm rằng đọc bản tin là đủ.

Đưa tiếng nói người lao động vào mục an toàn

Mục an toàn thường chỉ có một chiều: bộ phận an toàn nói, người lao động nghe. Một cách làm mục này sống hơn là mỗi vài số mời một người lao động kể về một thói quen an toàn của riêng họ, hoặc một mẹo nhỏ họ tự nghĩ ra trong công việc. Ví dụ giả định: một thợ hàn kể cách anh luôn để bình cứu hoả nhỏ ở cùng một chỗ quen tay; một chị ở tổ kho kể vì sao chị luôn gọi to trước khi lùi xe đẩy hàng.

Những chia sẻ như vậy có sức thuyết phục riêng, vì người đọc nghe từ đồng nghiệp làm cùng việc chứ không từ người ngồi văn phòng. Trước khi đăng, cán bộ an toàn cần đọc lại để chắc rằng mẹo được chia sẻ thật sự an toàn và không mâu thuẫn với quy trình chuẩn. Nếu một mẹo hay nhưng chưa đúng quy trình, đó là dịp tốt để bộ phận an toàn trao đổi với người chia sẻ, thay vì đăng lên rồi phải đính chính.

Cũng có thể dành một ô hỏi đáp ngắn: người lao động gửi câu hỏi về an toàn qua hộp góp tin hay qua tổ trưởng, cán bộ an toàn trả lời một hai câu mỗi số. Câu hỏi thật thường chỉ ra đúng chỗ mà huấn luyện chưa nói rõ. Giữ kín tên người hỏi nếu họ muốn, vì nhiều người ngại bị coi là không biết việc khi hỏi về an toàn.

Trình bày cho người đọc nhanh

Mục an toàn nên có vị trí cố định, dễ nhận ra, có thể bằng một khung màu riêng hoặc một biểu tượng nhỏ lặp lại mỗi số. Người đọc quen dần sẽ tìm đến ô đó. Độ dài một câu chuyện ngắn khoảng một trăm rưỡi đến hai trăm chữ là vừa, kèm một ảnh minh hoạ nơi xảy ra tình huống, chụp sau khi đã khắc phục, không có người hoặc người không rõ mặt.

Dòng hành động cuối nên in đậm hoặc đặt trong khung riêng, vì đó là điều duy nhất người đọc vội cần nhớ. Một số đơn vị lặp lại dòng đó trên bảng tin cạnh khu vực liên quan trong suốt tháng, để thông điệp được nhìn thấy đúng chỗ cần dùng.

Sau vài số, có thể thêm một dòng nhỏ: số tình huống gần xảy ra được báo cáo trong tháng, nếu bộ phận an toàn đồng ý công bố. Con số này nên được trình bày như một điều tích cực, cảm ơn mọi người đã báo cáo, chứ không phải bảng thành tích hay bảng phạt. Mục đích là khuyến khích báo cáo, không phải đếm lỗi.

Câu hỏi thường gặp

Có nên đăng tin tai nạn lao động thật trong mục an toàn không?

Có thể, nhưng chỉ khi việc xử lý đã xong, người bị nạn hoặc gia đình đồng ý, và bộ phận an toàn duyệt nội dung. Tập trung vào bài học và thay đổi, không mô tả thương tích, không đổ lỗi. Sự cố gần xảy ra thường là chất liệu dễ dùng hơn.

Ai chịu trách nhiệm nếu thông tin an toàn trong bản tin sai?

Nội dung chuyên môn do cán bộ an toàn cung cấp và duyệt, nên họ chịu trách nhiệm phần đúng sai kỹ thuật. Người làm bản tin chịu trách nhiệm không sửa sai ý khi chỉnh câu chữ. Vì vậy bản cuối phải được cán bộ an toàn đọc lại.

Văn phòng ít rủi ro thì mục an toàn viết gì?

Văn phòng vẫn có chuyện để nhắc: dây điện vướng lối đi, ghế ngồi sai tư thế, thoát hiểm khi có cháy, an toàn khi đi công tác bằng xe máy. Chọn điều gần với công việc của người đọc nhất.

Có nên làm câu đố an toàn trong bản tin không?

Câu đố ngắn có thể giúp người đọc tham gia, nhưng không nên chấm điểm công khai hay xếp hạng người trả lời. Đáp án phải được cán bộ an toàn kiểm, và đăng ở số sau kèm giải thích ngắn.

Bản tin có thay được buổi huấn luyện an toàn không?

Không. Huấn luyện an toàn có yêu cầu riêng theo quy định, thường gồm thực hành và kiểm tra. Bản tin chỉ nhắc lại, cập nhật và lan toả những điều đã được huấn luyện, giúp chúng không bị quên giữa các đợt.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138