NguyetSan.comNguyệt San
Bản quyền, dữ liệu và quy định xuất bản

Quảng cáo trong bản tin: tách tin với quảng cáo, nhà tài trợ và những điều cần tránh

Bản tin nhận quảng cáo hay tài trợ cần tách rõ tin với quảng cáo, ghi nhãn, minh bạch tiền và cẩn trọng với những nhóm sản phẩm bị hạn chế quảng cáo.

Café owner in Lâm Đồng arranging small blank cards beside a jar of coffee beans on a wooden counter, hands only, soft window light, shallow focus

Khi một bản tin nhận tiền hay hiện vật để đăng giới thiệu sản phẩm, dịch vụ của ai đó, phần đó là quảng cáo và phải được người đọc nhận ra là quảng cáo. Luật Quảng cáo 2012 và các văn bản sửa đổi, hướng dẫn đặt ra những nguyên tắc như quảng cáo phải trung thực, phân biệt được với nội dung thông tin, và một số nhóm sản phẩm bị cấm hoặc hạn chế quảng cáo. Bản tin nhỏ cũng nên theo tinh thần đó.

Nhiều nguyệt san cộng đồng, bản tin trường, bản tin hội nhóm sống nhờ một khoản tài trợ nhỏ từ cửa hàng quen, công ty của một thành viên, hay nhà hảo tâm. Bài này giúp ban biên tập nhận tài trợ mà không đánh đổi lòng tin của người đọc: ranh giới giữa tin và quảng cáo, cách ghi nhãn, nhóm sản phẩm cần né, và cách minh bạch tiền tài trợ.

Bản tin nhận quảng cáo đã khác bản tin thuần tuý

Khi bản tin chỉ đưa thông tin hoạt động của đơn vị, người đọc đọc nó với một mức tin cậy nhất định: đây là thông tin của tổ chức mình, do người trong nhà làm. Khi bản tin bắt đầu có trang quảng cáo của cửa hàng, của doanh nghiệp bên ngoài, mối quan hệ đó thay đổi. Người đọc có quyền biết đâu là thông tin, đâu là nội dung có người trả tiền, để tự điều chỉnh mức tin.

Về mặt quy định, việc nhận quảng cáo thu tiền cũng là một trong những dấu hiệu khiến bản tin tiến gần hoạt động báo chí hay hoạt động kinh doanh dịch vụ quảng cáo. Nếu bản tin phát hành rộng và có nguồn thu quảng cáo đều đặn, nên hỏi cơ quan quản lý báo chí, xuất bản ở tỉnh về tình trạng của bản tin, như đã bàn ở bài về giấy phép trong cùng danh mục. Với bản tin nhỏ, nguồn tài trợ không đều, rủi ro thấp hơn nhưng nguyên tắc minh bạch vẫn nguyên giá trị.

Quyết định có nhận quảng cáo hay không nên được ban biên tập và người phụ trách đơn vị cùng đưa ra, ghi lại thành vài dòng chính sách, thay vì để từng người tự nhận lời khi có người quen ngỏ ý.

Ranh giới giữa tin và quảng cáo

Tiêu chí tiền. Nội dung nào được đăng vì có người trả tiền, tặng hàng, hay đổi lấy lợi ích khác, là quảng cáo hoặc nội dung tài trợ, bất kể nó được viết theo giọng tin tức hay giọng chia sẻ. Đây là tiêu chí đơn giản và dễ kiểm nhất.

Tiêu chí kiểm soát. Nếu bên ngoài được duyệt hay sửa nội dung trước khi đăng, nội dung đó không còn là tin độc lập của ban biên tập. Bài giới thiệu một quán ăn mà chủ quán được sửa từng chữ là quảng cáo, kể cả khi không trả tiền.

Tiêu chí lựa chọn. Tin là thứ ban biên tập chọn vì có giá trị với người đọc. Nếu một nội dung chỉ có mặt vì có nhà tài trợ, không vì người đọc cần, thì đó không phải tin.

Ranh giới mờ: tin về chính nhà tài trợ. Khi nhà tài trợ làm một việc thật sự đáng đưa tin, như trao học bổng cho học sinh khu phố, bản tin có thể đưa tin như mọi sự kiện khác, nhưng nên ghi rõ đơn vị đó là nhà tài trợ của bản tin để người đọc tự cân nhắc. Không viết bài khen ngợi sản phẩm của họ dưới dạng tin.

Ghi nhãn và trình bày quảng cáo cho rõ

Người đọc phải nhận ra quảng cáo ngay khi nhìn, không cần đọc hết. Cách làm gợi ý:

  1. Đặt quảng cáo ở vị trí cố định, ví dụ trang cuối hoặc một khung riêng, không chen giữa các bài tin.
  2. Ghi rõ chữ "Quảng cáo" hoặc "Nội dung tài trợ" ở đầu khung, cỡ chữ đọc được.
  3. Dùng khung viền, màu nền hay kiểu chữ khác phần tin, để không thể nhầm là bài của ban biên tập.
  4. Ghi tên đơn vị quảng cáo hoặc tài trợ, để người đọc biết ai chịu trách nhiệm về nội dung đó.
  5. Với bản tin điện tử, ghi nhãn ngay ở dòng đầu, không chỉ ở cuối thư.
  6. Không dùng tên, ảnh, chữ ký của người trong ban biên tập hay lãnh đạo đơn vị để giới thiệu sản phẩm của nhà tài trợ.
  7. Lưu bản quảng cáo đã đăng cùng thoả thuận với nhà tài trợ trong hồ sơ của số.

Một ví dụ giả định: bản tin tổ dân phố ở Cần Thơ nhận tài trợ in ấn của một tiệm thuốc tây trong hẻm. Cách làm tốt là một dòng ở chân trang "Bản tin số này được in với sự hỗ trợ của tiệm X", cùng một khung nhỏ ghi rõ "Quảng cáo" giới thiệu giờ mở cửa. Cách làm không ổn là một bài "Bí quyết phòng cảm cúm mùa mưa" khuyên dùng một loại thuốc mà tiệm đang bán.

Nhóm sản phẩm cần thận trọng hoặc tránh hẳn

Pháp luật về quảng cáo cấm hoặc hạn chế quảng cáo một số nhóm sản phẩm, và có yêu cầu riêng với một số nhóm khác. Danh mục cụ thể có thể thay đổi theo văn bản hiện hành; với bản tin nhỏ, cách an toàn là không nhận quảng cáo các nhóm sau, hoặc hỏi kỹ trước khi nhận:

  • Thuốc lá và sản phẩm thuốc lá: thuộc nhóm bị cấm quảng cáo.
  • Rượu nặng: bị cấm quảng cáo; đồ uống có cồn khác cũng chịu nhiều hạn chế.
  • Sản phẩm thay thế sữa mẹ dùng cho trẻ nhỏ: thuộc nhóm bị cấm hoặc hạn chế quảng cáo theo độ tuổi.
  • Thuốc chữa bệnh, đặc biệt là thuốc kê đơn; thực phẩm bảo vệ sức khoẻ cần có các lời khuyến cáo bắt buộc.
  • Dịch vụ khám chữa bệnh, mỹ phẩm có lời hứa về công dụng, sản phẩm hứa giảm cân, chữa khỏi bệnh.
  • Dịch vụ tài chính, đầu tư, cho vay với lời hứa lợi nhuận hay duyệt vay dễ.
  • Khoá học, trung tâm hứa chắc đỗ, chắc có việc, cam kết đầu ra bằng con số.

Bản tin trường học và bản tin có nhiều trẻ em đọc nên đặc biệt thận trọng với mọi quảng cáo nhắm vào trẻ. Bản tin của cơ quan, đơn vị sự nghiệp còn có thể có quy định nội bộ của ngành về việc nhận quảng cáo; hỏi văn phòng đơn vị trước.

Bản tin cửa hàng tự giới thiệu hàng của mình

Bản tin mà một cửa hàng, quán ăn, phòng khám gửi cho khách của chính mình là một trường hợp khác: cả bản tin, xét cho cùng, là công cụ tiếp thị của cơ sở đó. Người nhận cũng hiểu điều này. Vì vậy không cần ghi nhãn "quảng cáo" cho từng món được giới thiệu, nhưng các nguyên tắc về quảng cáo trung thực vẫn áp dụng: không hứa công dụng không có thật, không so sánh hạ thấp đối thủ, giá và điều kiện khuyến mãi phải đúng như thực tế.

Chỗ cần cẩn thận là phần nội dung hữu ích xen với phần giới thiệu sản phẩm. Một phòng khám nha gửi bản tin tháng về cách chăm sóc răng cho trẻ là nội dung tốt. Nhưng nếu bài hướng dẫn đó kết luận rằng chỉ có một liệu trình của phòng khám mới giải quyết được vấn đề, thì phần hữu ích đã thành lời quảng cáo khoác áo kiến thức. Người đọc nhận ra, và lần sau họ ít tin bản tin hơn.

Việc gửi bản tin tiếp thị cho khách còn liên quan tới dữ liệu cá nhân và sự đồng ý nhận thư, tin nhắn quảng cáo. Danh mục bản tin cửa hàng và danh mục phát hành của trang đã bàn kỹ cách viết và cách gửi; ở đây chỉ nhắc rằng không có sự đồng ý của người nhận thì đừng gửi.

Tài trợ cho bản tin cộng đồng, dòng họ, trường học: minh bạch tiền

Ở bản tin cộng đồng, chuyện khó không nằm ở luật quảng cáo mà nằm ở lòng tin. Một bản tin dòng họ nhận tiền in của một chi giàu hơn, một bản tin chung cư nhận tài trợ của đơn vị quản lý vận hành, một tập san trường nhận tiền của một trung tâm luyện thi: người đọc sẽ tự hỏi liệu nhà tài trợ có ảnh hưởng tới nội dung không. Cách duy nhất để trả lời là minh bạch.

Minh bạch gồm ba việc. Công bố ai tài trợ, tài trợ bằng gì, ở một vị trí cố định của mỗi số. Giữ sổ thu chi của bản tin và cho người đọc xem khi có yêu cầu, tương tự cách minh bạch quỹ chung. Và quan trọng nhất, ghi rõ trong thoả thuận tài trợ rằng nhà tài trợ không duyệt, không sửa nội dung tin của bản tin, kể cả tin không có lợi cho họ.

Với bản tin chung cư, nhận tài trợ từ chính đơn vị mà cư dân có thể đang tranh chấp là tình huống nên tránh. Bản tin cần giữ trung lập để mọi cư dân tin, và một khoản tài trợ nhỏ không đáng để đánh đổi điều đó. Nếu có vướng mắc pháp lý trong quan hệ tài trợ hay trong tranh chấp, hỏi luật sư trên AI Cố Vấn thay vì để ban biên tập tự xử lý.

Vài dòng chính sách quảng cáo cho bản tin

Một chính sách ngắn, công bố một lần và áp cho mọi nhà tài trợ, giúp ban biên tập từ chối dễ dàng mà không mất lòng ai, vì người từ chối là chính sách chứ không phải cá nhân. Những điều nên có:

  • Bản tin có nhận quảng cáo, tài trợ hay không; nếu có thì ở hình thức nào: khung quảng cáo, dòng cảm ơn, tài trợ in ấn.
  • Tỉ lệ tối đa phần quảng cáo trong mỗi số, ví dụ không quá một trang trên bốn trang, để bản tin không biến thành tờ rơi.
  • Những nhóm sản phẩm, dịch vụ bản tin không nhận quảng cáo.
  • Nguyên tắc ghi nhãn và vị trí đặt quảng cáo.
  • Nhà tài trợ không duyệt, không sửa, không đặt hàng nội dung tin.
  • Ai trong ban biên tập được nhận lời tài trợ, và tiền tài trợ được quản lý, công khai ra sao.
  • Ban biên tập có quyền từ chối bất kỳ quảng cáo nào không phù hợp với người đọc mà không cần giải thích chi tiết.

Với bản tin cộng đồng, chính sách nên được ban quản trị, ban liên lạc dòng họ hay ban giám hiệu đồng ý, để khi có tranh luận thì có chỗ dựa. Với bản tin doanh nghiệp, chính sách nên khớp với quy định chung của công ty về quan hệ với nhà cung cấp và đối tác, tránh trường hợp bản tin thành kênh để nhà cung cấp tạo quan hệ riêng với người mua hàng của công ty.

Câu hỏi thường gặp

Bản tin miễn phí đăng giới thiệu cửa hàng của thành viên có phải là quảng cáo không?

Nếu cửa hàng trả tiền, tặng quà hay được duyệt nội dung, đó là quảng cáo và nên ghi nhãn. Nếu ban biên tập tự chọn giới thiệu vì người đọc cần biết, như cửa hàng mới mở trong khu phố, có thể đưa như một tin ngắn, nhưng nên ghi rõ quan hệ nếu người viết có liên quan.

Ghi "nội dung tài trợ" có khác "quảng cáo" không?

Cả hai đều cho người đọc biết nội dung có người trả tiền. "Quảng cáo" thường dùng cho phần do nhà tài trợ soạn; "nội dung tài trợ" hay dùng cho bài do ban biên tập viết với tiền của nhà tài trợ. Điều quan trọng là người đọc phân biệt được với tin thường.

Tập san trường nhận tài trợ của trung tâm luyện thi có được không?

Cần rất thận trọng. Tập san có đối tượng đọc là học sinh, và quảng cáo nhắm vào trẻ em chịu nhiều hạn chế. Nếu nhận, chỉ ghi tên nhà tài trợ ở vị trí khiêm tốn, không đăng lời hứa kết quả thi, và nên có sự đồng ý của nhà trường.

Bản tin có phải chịu trách nhiệm về nội dung quảng cáo của nhà tài trợ không?

Đơn vị đăng quảng cáo thường có một phần trách nhiệm về việc đăng nội dung sai sự thật. Vì vậy ban biên tập nên đọc kỹ quảng cáo trước khi đăng, từ chối lời hứa vô căn cứ, và yêu cầu nhà tài trợ cung cấp giấy tờ với sản phẩm cần điều kiện riêng.

Có nên công khai số tiền tài trợ trong bản tin không?

Với bản tin cộng đồng, công khai tổng tiền tài trợ và cách dùng giúp giữ lòng tin. Có thể ghi gọn ở mục thu chi cuối năm thay vì mỗi số. Với bản tin doanh nghiệp, việc này phụ thuộc chính sách của đơn vị và thoả thuận với nhà tài trợ.

Nhà tài trợ đòi xem trước và sửa bài trước khi in thì xử lý sao?

Có thể cho nhà tài trợ duyệt phần quảng cáo của họ, nhưng không cho duyệt các bài tin. Ghi rõ điều này trong thoả thuận từ đầu. Nếu nhà tài trợ không chấp nhận, nên cân nhắc từ chối tài trợ để giữ sự độc lập của bản tin.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138