NguyetSan.comNguyệt San
Tập san, đặc san trường học

Tập san cựu học sinh: gom bài các khoá, nối lại liên lạc và giữ tờ báo ra đều

Làm tập san của hội cựu học sinh: ai đứng ra làm, khung mục, gom bài từ nhiều khoá, giữ danh sách liên lạc an toàn, viết tin hiếu hỉ và công khai quỹ.

Group of middle-aged Vietnamese former classmates seen from behind walking slowly through an old school corridor in Ninh Binh, one holding a folder, late afternoon

Tập san cựu học sinh là ấn phẩm định kỳ do những người từng học chung một trường làm cho nhau đọc, thường ra mỗi năm một hai số, gom bài của nhiều khoá, tin về thầy cô, tin vui buồn và những chuyện của trường hôm nay. Nó sống được lâu khi có một ban nhỏ đại diện nhiều khoá, một khung mục ổn định, một danh sách liên lạc được giữ cẩn thận, và quỹ in ấn công khai.

Khác với tập san do học sinh đang học làm, người làm và người đọc ở đây đều là người lớn, ở nhiều nơi, nhiều nghề, nhiều lứa tuổi. Cái khó chuyển sang chỗ khác: gom bài từ những người bận rộn, giữ giọng văn không thành nơi khoe thành tích, viết tin buồn cho trang trọng, và giữ quan hệ tốt với nhà trường hiện tại. Ví dụ trong bài là ví dụ giả định, không gắn với hội cựu học sinh nào có thật.

Tập san cựu học sinh khác tập san của trường ở đâu

Tập san của trường là ấn phẩm của nhà trường, học sinh làm dưới sự hướng dẫn của thầy cô. Tập san cựu học sinh thì thường do hội hoặc ban liên lạc cựu học sinh làm, tự lo nội dung và kinh phí. Hai ấn phẩm có thể bổ trợ nhau, nhưng không nên lẫn vào nhau: tập san cựu học sinh không nói thay nhà trường, và không dùng tên, biểu tượng của trường theo cách khiến người đọc tưởng là ấn phẩm chính thức nếu chưa được nhà trường đồng ý.

Người đọc cũng khác. Một cựu học sinh tốt nghiệp ba mươi năm trước đọc để tìm tên bạn cũ, tin về thầy cô đã nghỉ hưu, và hình ảnh ngôi trường đã đổi khác. Một người mới ra trường năm năm thì quan tâm bạn bè đang làm gì, có ai cùng nghề, cùng thành phố. Khung mục cần chỗ cho cả hai.

Nhịp ra số thường thưa hơn: một số vào dịp gặp mặt truyền thống hằng năm, có thể thêm một số vào dịp 20/11 hay Tết. Hứa ít số mà ra đúng hẹn có giá trị hơn hứa mỗi quý rồi bỏ dở, nhất là khi ban làm tập san đều là người đi làm, làm tập san bằng thời gian rảnh của mình.

Ai đứng ra làm: ban liên lạc nhiều khoá

Mỗi khoá một người đầu mối. Người đầu mối giữ liên lạc với lớp mình, chuyển lời mời viết bài, gom tin vui buồn, và báo lại cho ban biên tập. Ban biên tập không phải tự đi tìm từng người.

Ban biên tập nhỏ, có người trẻ. Ba đến năm người là đủ: một người giữ lịch, một hai người biên tập, một người trình bày và phát hành. Nên có ít nhất một người thuộc khoá gần đây, quen với cách gửi bản điện tử và giữ liên lạc với lứa trẻ.

Một người giữ quỹ, tách khỏi người biên tập. Tách hai việc này giúp tránh hiểu lầm khi có người ủng hộ tiền và muốn bài của mình được ưu tiên.

Một cầu nối với nhà trường. Thường là một thầy cô đang công tác ở trường hoặc một cựu học sinh có liên hệ thường xuyên với ban giám hiệu, để xin tin về trường hiện tại và xin phép khi cần dùng ảnh, tên của trường.

Một buổi rút kinh nghiệm sau mỗi số. Sau khi phát hành, ban làm tập san gặp nhau hoặc trao đổi trực tuyến một lần: số này nhận được bao nhiêu bài từ những khoá nào, khoá nào vắng mặt, người đọc phản hồi ra sao, chi phí thực tế thế nào. Ghi lại vài dòng trong sổ của ban để số sau không lặp lại những chỗ đã vướng.

Luân phiên sau vài năm. Ban làm tập san nên thay một phần người sau hai ba năm, có bàn giao hồ sơ, để không phụ thuộc vào sức của một vài người nhiệt tình nhất.

Khung mục gợi ý

Tập san cựu học sinh thường dày hai mươi đến bốn mươi trang mỗi số. Một khung mục cân bằng giữa ký ức và hiện tại:

  • Thư ban liên lạc: một trang về những gì hội đã làm trong năm và kế hoạch gặp mặt.
  • Trường hôm nay: tin do nhà trường cung cấp hoặc đồng ý cho đăng, về cơ sở vật chất, hoạt động của học sinh đang học, không nêu tên, ảnh học sinh khi chưa có đồng ý của nhà trường và gia đình.
  • Thăm thầy cô: bài kể chuyến thăm thầy cô đã nghỉ hưu, có hỏi ý thầy cô trước khi đăng.
  • Ký ức sân trường: bài viết, ảnh cũ của các khoá, kèm chú thích năm và lớp.
  • Tin các khoá: mỗi khoá vài dòng về buổi họp lớp, việc chung đã làm.
  • Nghề của chúng ta: một hai bài cựu học sinh kể về công việc của mình, viết để chia sẻ kinh nghiệm chứ không để quảng cáo.
  • Tin vui, tin buồn: viết ngắn, trang trọng, chỉ đăng khi gia đình đồng ý.
  • Quỹ và cảm ơn: báo cáo thu chi của số này và danh sách cảm ơn.

Mục "Nghề của chúng ta" dễ trượt thành nơi giới thiệu doanh nghiệp hay so sánh ai thành đạt hơn ai. Ban biên tập nên đặt hướng rõ: kể một việc khó trong nghề và cách vượt qua, không nêu doanh thu, chức vụ để khoe, không kèm quảng cáo.

Gom bài từ nhiều khoá

Gom bài từ người lớn bận rộn cần lời mời cụ thể và hạn rõ. Ví dụ giả định cho một số ra vào dịp gặp mặt cuối năm:

  1. Ba tháng trước ngày gặp mặt: ban biên tập chốt chủ đề số, ví dụ "Thầy cô dạy mình điều không có trong sách".
  2. Gửi lời mời qua người đầu mối từng khoá, kèm chủ đề, độ dài gợi ý khoảng năm trăm đến một nghìn chữ, hạn nộp, và cách gửi.
  3. Mời đích danh vài người có chuyện hay để đảm bảo có bài chắc chắn cho các mục chính.
  4. Hai tháng trước: hạn nộp bài; ban biên tập đọc, góp ý, gửi lại tác giả nếu cần sửa.
  5. Sáu tuần trước: xin phép đăng ảnh cũ và tin vui buồn; kiểm tên, năm học, chức danh.
  6. Một tháng trước: trình bày, gửi bản nháp cho một vài người đọc thử ở các khoá khác nhau.
  7. Ba tuần trước: in, dự phòng thời gian; chuẩn bị bản điện tử cho người ở xa.

Với ảnh cũ, cần hỏi người gửi ảnh có phải người chụp hoặc giữ ảnh không, và những người trong ảnh có ai phiền không. Ảnh tập thể lớp từ ba mươi năm trước thường được chấp nhận rộng rãi, nhưng ảnh riêng của một người vẫn nên hỏi người đó.

Danh sách liên lạc và thông tin cá nhân

Danh sách liên lạc là tài sản quý nhất của hội cựu học sinh, và cũng là thứ dễ gây phiền nhất. Không nên in danh sách số điện thoại, địa chỉ, nơi làm việc của các thành viên trong tập san, kể cả bản phát nội bộ. Bản in rời khỏi tay người nhận là không kiểm soát được.

Danh sách nên do một hai người trong ban liên lạc giữ, chỉ dùng để gửi tập san và thông báo của hội, có ghi rõ người trong danh sách đồng ý nhận. Khi ai muốn tìm liên lạc của một bạn cũ, ban liên lạc chuyển lời cho người kia và để người kia tự quyết định có liên lạc lại hay không, thay vì đưa thẳng số điện thoại.

Khi gửi bản điện tử, dùng cách gửi không để lộ danh sách người nhận cho nhau. Khi ai yêu cầu không nhận nữa hoặc rút tên khỏi danh sách, xoá ngay và không hỏi lý do. Những nguyên tắc này đi theo tinh thần chung của quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân; nếu hội có quy mô lớn, thu phí hay hợp tác với đơn vị khác, nên tìm hiểu kỹ quy định hiện hành.

Tin vui, tin buồn và trang tưởng nhớ

Tin vui như cưới hỏi, có cháu nội ngoại, nghỉ hưu, hay tin buồn như thầy cô, bạn bè qua đời là phần được đọc kỹ nhất của tập san cựu học sinh. Mỗi tin chỉ nên đăng khi chính người đó hoặc gia đình đồng ý, và nên ngắn, đúng tên, đúng ngày, không thêm chi tiết riêng tư.

Với tin buồn, giọng văn trang trọng, không kể nguyên nhân mất nếu gia đình không muốn, không đăng ảnh tang lễ. Trang tưởng nhớ thầy cô đã mất có thể gồm vài dòng về những năm thầy cô dạy ở trường và một hai đoạn ngắn của học trò kể kỷ niệm, sau khi gia đình đã đọc và đồng ý.

Tin vui cũng cần chừng mực. Tập san không phải nơi liệt kê thành tích, chức vụ, giải thưởng của cựu học sinh như một bảng vàng. Một mẩu tin kể một bạn vừa mở lớp dạy bơi miễn phí cho trẻ em trong xóm gần gũi hơn nhiều so với danh sách những người được thăng chức. Cách viết đó cũng giữ cho những người chưa thành đạt theo nghĩa thông thường thấy tập san vẫn là của mình.

Quỹ in ấn: công khai và không ép buộc

Kinh phí của tập san cựu học sinh thường từ đóng góp tự nguyện. Vài nguyên tắc giữ cho quỹ không thành chuyện khó nói:

ViệcNên làmTránh
Kêu gọi đóng gópThông báo chung, nói rõ chi phí dự kiến của số báoNhắn riêng từng người, gợi ý mức đóng
Ghi nhận người đóng gópDanh sách cảm ơn theo thứ tự tên hoặc theo khoáXếp theo số tiền, in số tiền cạnh tên
Báo cáo thu chiMột trang thu chi mỗi số, có người thứ hai kiểmGộp nhiều năm, không ai đối chiếu
Tài trợ từ doanh nghiệp của cựu học sinhChỉ ghi lời cảm ơn, không đổi lấy bài viếtĐăng quảng cáo hay bài giới thiệu sản phẩm
Số dư cuối nămChuyển sang số sau, ghi rõDùng cho việc khác chưa hỏi ý

Danh sách xếp theo số tiền là thói quen dễ gây khó chịu nhất trong các hội cựu học sinh. Nó biến một ấn phẩm kỷ niệm thành bảng so sánh, và làm những người đóng ít ngại tham gia. Xếp theo khoá học hay theo vần tên là đủ để cảm ơn.

Câu hỏi thường gặp

Tập san cựu học sinh có cần xin phép nhà trường không?

Nếu tập san dùng tên, biểu tượng, ảnh của trường, hoặc đăng tin về trường hiện tại, nên xin ý kiến nhà trường. Nếu muốn in số lượng lớn hay phát hành rộng ra ngoài hội, nên hỏi cơ quan quản lý xuất bản ở tỉnh về yêu cầu giấy phép hiện hành.

Khoá cũ quá, không còn ai làm đầu mối thì sao?

Nhờ các thầy cô từng dạy khoá đó, hoặc đăng lời nhắn tìm người trong tập san số trước. Thường chỉ cần tìm được một hai người, họ sẽ nối tiếp được những người khác. Ban liên lạc chuyển lời, không công khai thông tin cá nhân.

Có nên in ảnh lớp cũ kèm tên từng người không?

Ảnh lớp cũ kèm tên rất được yêu thích, nhưng nên hỏi qua người đầu mối của khoá xem có ai không muốn tên mình xuất hiện. Với người đã mất, chú thích nhẹ nhàng, và nếu được, hỏi ý gia đình.

Tập san có nên có bản điện tử không?

Nên có, vì nhiều cựu học sinh ở xa. Bản điện tử gửi theo danh sách người đã đồng ý nhận, không công khai trên mạng nếu có ảnh và tên người không đồng ý đăng công khai. Có thể làm hai bản: bản đầy đủ gửi nội bộ, bản rút gọn để công khai.

Cựu học sinh muốn đăng bài giới thiệu công ty mình thì sao?

Tập san nên giữ nguyên tắc không đăng quảng cáo. Có thể mời người đó viết ở mục nghề nghiệp, kể kinh nghiệm làm việc, không nêu tên sản phẩm, giá hay lời mời mua. Lời cảm ơn nhà tài trợ chỉ ghi tên, không kèm nội dung quảng bá.

Làm sao để lứa cựu học sinh trẻ quan tâm?

Mời các bạn vào ban làm tập san, có mục dành cho các khoá gần đây, và có bản điện tử dễ đọc trên điện thoại. Những bài kể chuyện của khoá cũ về thời đi học thường được lứa trẻ đọc nhiều, vì nhiều điều giống và khác đến bất ngờ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138